در باره میگرن (بخش اول)


    نرم افزار طب اسلامی نور


   با فوند و سایز:   توهاما 10/    19 صفحه


-------------------------------------------------------------------------------


نامه زرین سلامت، ترجمه الرسالة الذهبیة

منسوب به امام على بن موسى الرضا (علیه السلام) / 60 / 

بخش چهارم: آداب استحمام


و گاهى که مى‏خواهى وارد حمام شوى و دچار سردرد

و اختلالات آزاردهنده آن نشوى، هنگام ورود به حمّام، 

پنج جرعه از آب گرم [نظیف‏] را بنوش تا به اذن خداوند متعال از درد سر و شقیقه به سلامت و در امان باشى. و گفته‏اند پنج مشت آب گرم بر سر ریختن در هنگام ورود به حمّام نیز همین خواص را در پى خواهد داشت [سردردهاى میگرن‏ (گرم و سرد)، سردرد از آفتاب، سردرد از حمام، سردرد از سرما، سردرد از سوداء، سردرد از بلغم و انواع دیگرى از سردرد وجود دارد].

اصول و مبانى نظرى طب سنتى / متن / 67 / 1 - مزاج گرم و مزاج سرد ..... ص : 59

«این بیماران معمولا چهره‏اى رنگ پریده دارند که بى‏شباهت برنگ موم نیست؛ پلکهاى آنها سنگین و متورم است، مخصوصا صبح‏ها؛ بیحالى و سستى بدن داشته و فشارخون شریانى آنها کم است؛ زود از کارهاى بدنى خسته مى‏شوند، و بمحض حرکات شدید تنگ‏نفس پیدا مى‏کنند؛ اختلاج(Crampe) در پاهاى آنها زیاد دیده مى‏شود؛ پوستشان خشک و گاهى به بعضى بیماریهاى جلدى از قبیل اکزما، ایکتیوز، پسوریازیس و کهیر مبتلا مى‏گردند؛ از سرما متأذى و ناراحت هستند و دست و پاى آنها در موقع برودت هوا زود کرخ و بیحس مى‏شود؛ معمولا بى‏اشتهائى دارند که با یبوست شدید مزاج توأم است؛ ذهنشان کند و فهمشان کم است؛ دردهاى مبهم و مکرر مفصلى و عضلانى دارند؛ صبح‏ها غالبا از سردرد شکایت مى‏نمایند، و بالاخره گروهى از حالات رماتیسم مزمن و صداع شقى (میگرن‏) و آسم را باید در ردیف بى‏کفایتى‏هاى غده تیروئید محسوب داشت.»

تحفه شاهیه عباسیه / 88 / دشواریهاى متن ..... ص : 83

(65) صفحه 67 شقیقه: درد نیمه سر، میگرن‏.

راز درمان (رساله اى در پزشکى سنتى و گیاه درمانى) / ج‏1 / 57 / علت ابتلاء به یبوست ..... ص : 53

1- نتیجه جذب سموم، تهوع، سرگیجه، کج‏خلقى، با کمترین ناملایمى از جا دررفتن اندیشه بدو یأس از زندگى داشتن، بدبینى، دعواى بیجهت و قضاوت ناحق، سردردهاى طولانى، درد شقیقه (میگرن‏) فراموشى، ترس، تغییر اخلاق، حمله‏هاى وحشتزا، تشنج، رعشه، افسردگى، دردهاى گوناگون عصبى، علل مختلف دماغى‏Psychose انواع جنون (حاد و مزمن)، صرع، اکلامسى پس از وضع حمل، ناراحتى‏هاى عمومى اعصاب بدن‏Polynevrite و همچنین علل و عوارضى چون ناراحتى‏هاى گوش، چشم و بینى و غیره مى‏باشد.

راز درمان (رساله اى در پزشکى سنتى و گیاه درمانى) / ج‏1 / 193 / دردهاى صعب العلاج ..... ص : 193

در قدیم بهنگام بروز سردردهاى سخت همچون میگرن‏ پارچه یا چارقد بزرگ ضخیمى را بسر بیمار مى‏گذاشتند به گونه‏اى که وسط آن درست بر روى سر باشد. سپس دستمال یا ریسمانى را حلقه کرده بدور سر محکم مى‏بستند. آنگاه از طرف جلو گوشه پارچه را مى‏کشیدند و با دست دو سه بار به سختى به پارچه مى‏زدند به قسمى که مغز سر تکان بخورد. دو سه بار دیگر نیز همین عمل را تکرار مى‏کردند. در نتیجه این شوک‏ها درد برطرف مى‏گردید.

خلاصة الحکمة / متن‏کتاب / 207 / محلول ضد اوجاع عصبانى - ..... ص : 207

کروتون کلرال 4 کرم الکل 90 درجه 40 کرم اب غارکیلاسى 50 گرم عطر نعناع 4 قطره آب مقطّر 50 گرم هر نیمساعت یک قاشق قهوه‏خورى بخورند کلورالامید 2 تا 3 گرم در یکدفعه بنوشند ایضا کلورالامید یک کرم اب‏جوش 25 گرم مخلوط کرده ده تا 50 قطره زرق تحت جلدى کنند هیپتال 2 تا 3 گرم و قدر شربت متوسّط او یک کرم در کپسول یا بطور شربت بدهند اکزالژین 25 تا 50 سانتیکرم در دو نوبت در شبانه روز بخورند محلول بلانکار اکزالژین 40/ 2 کرم الکل 80 درجه 20 گرم آب مقطّر 60 گرم شربت پوست نارنج تلخ 180 گرم شربت کوکنار 16 گرم هر قاشق سوپ خورى از این محلول داراى 20 سانتیکرم اکزالژین مى‏باشد و قلم مانتول که معروف به میگرن‏ مى‏باشد به پیشانى بمالند

نهضت پزشکى یا لزوم تجدید نظر در اصول و مبانى طب امروز / متن / 8 / اتیولوژى و پاتوژنى و مکانیسم فیزیوپاتولوژیک آسم ..... ص : 6

«اکزما، رماتیسم، نقرس، بواسیر، سنگ کلیه و میگرن‏ بیماریهائى هستند که ممکن است جانشین آسم شده و یا بجاى آنها آسم بروز کند زیرا کلیه این بیماریها مظاهر مختلفه یک مزاج مى‏باشند. فرزندان یک نفر نقرسى ممکن است در جوانى مبتلا به میگرن‏ و بواسیر و بعدها مبتلا بسنگ کلیه، آسم یا نقرس گردند. این مزاج راDiathese arthritique نامیده و آسم یکى از مهمترین مظاهر این مزاج است».

نهضت پزشکى یا لزوم تجدید نظر در اصول و مبانى طب امروز / متن / 220 / نمونه اول در درمان سرطان ..... ص : 207

اکنون که معلوم شد در بسیارى از امراض، ورم و التهاب امرى است اصلى و ابتدائى و نیز محقق گردید اثر مفید و درمان‏بخش کورتیزون و گیاه شیرین‏بیان بواسطه از بین بردن این التهاب و ورم است؛ و از طرف دیگر همه مى‏دانیم که کورتون یا آستات کورتیزون نه تنها در اولسر معده بلکه در سایر بیماریهاى هیستامینیک و آلرژیک از قبیل آسم، میگرن‏، بواسیر و غیره که آنها نیز بطور متناوب داراى شدت وحدت مى‏باشند مفید و مؤثر است و بنابراین گیاه شیرین‏بیان که ماده از نوع کورتیزون دارد قاعدتا باید در کلیه این‏

نهضت پزشکى یا لزوم تجدید نظر در اصول و مبانى طب امروز / متن / 221 / نمونه اول در درمان سرطان ..... ص : 207

بیماریها مفید واقع شود، تا چه اندازه عجیب و حیرت‏آور است که حکماى قدیم ایران و یونان گیاه شیرین‏بیان را که نام عربى آن سوس و ریشه آن باسم اصل السوس معروف است در التهاب و ورم معده و نیز در آسم ومیگرن‏ و بواسیر و امراض دیگر از این قبیل بکار مى‏بردند. در صفحه 530 کتاب مخزن- الادویه ضمن خواص شیرین‏بیان مى‏نویسد «جهت ربو و ضیق- النفس (آسم) و التهاب معده (مقدمه بروز اولسر) و بواسیر و تبهاى کهنه و انواع سرفه و صداع و شقیقه (میگرن‏) مفید است».

نهضت پزشکى یا لزوم تجدید نظر در اصول و مبانى طب امروز / متن / 222 / نمونه اول در درمان سرطان ..... ص : 207

و وضع قوانین علمى چنانچه امروزه در آزمایشگاههاى فیزیولوژى و طب تجربتى متداول است چندان مشگل نیست زیرا علائمى که در حیوان ظاهر مى‏شود واضح بوده و بسرعت بروز مى‏کند و سهولت مى‏توان آنها را مورد بررسى قرار داد ولى اثر مواد طبیعى بطور کلى بطئى و تدریجى بوده و پى- بردن بچگونگى آثار و خواص آنها هوش و استعداد خارق‏العاده و نبوغ ذاتى و احاطه و تسلط بجمیع علوم را لازم دارد و از همین یک جمله که از کتاب مخزن الادویه راجع به شیرین‏بیان نقل کردیم بخوبى معلوم مى‏شود که قدما درباره خواص و آثار این گیاه افق فکرشان وسیع‏تر و حدود اطلاعات و معلوماتشان دقیق‏تر و عمیق‏تر از امروز بوده است زیرا امروز آن را فقط براى اولسر معده مفید مى‏دانند و حکماى قدیم علاوه بر اولسر براى آسم و میگرن‏و غیره نیز مفید و مؤثر مى‏دانستند. مطلب را در اینجا خاتمه داده به نمونه دوم مى‏پردازیم‏

نهضت پزشکى یا لزوم تجدید نظر در اصول و مبانى طب امروز / متن / 227 / نمونه دوم - ویتامین‏ها ..... ص : 222

است مانند آسم، میگرن‏، بواسیر و غیره بکار مى‏بردند، آیا همین مسئله کافى نیست ثابت کند که طب قدیم ایران حاوى مطالب علمى صحیحى بوده که مدت چند قرن متروک مانده و اخیرا یکى پس از دیگرى توسط دانشمندان اروپا کشف مى‏شود؟

نهضت پزشکى یا لزوم تجدید نظر در اصول و مبانى طب امروز / متن / 237 / ناآگاهى نخبگان ایران از دستاوردهاى دانش دانشمندان دیرین این سرزمین

یک پزشگ ایرانى هستم از هیچ‏گونه فعالیتى در این‏باره کوتاهى نکرده و با چند نفر از خاورشناسان و دانشمندان خارجى که از طب ابن سینا اطلاعاتى داشتند مناظره‏ها و مباحثه‏هاى علمى تشکیل دادم. موضوع بحث ما بیشتر در اطراف‏allergie که در طب جدید اهمیت روزافزون پیدا کرده است بود و پس از اینکه با دلائلى ثابت کردم همانطور که امروزه یک دسته امراض ناشى از حساسیت مانند آسم، میگرن‏، اورام مفاصل، اولسر معده و غیره را بنام بیماریهاى آلرژیک مى‏نامند و وجه مشترک آنها هیستامین است در قانون ابن سینا نیز نظیر این طبقه‏بندى موجود و عین این امراض را که از لحاظ کلینیکى باهم فرق بسیار دارند یگجا جمع کرده و وجه مشترک آنها را یافته بودند و از نظر علل بروز و مکانیسم پیدایش این امراض مطالبى نظیر آنچه که امروزه مى‏گویند گفته‏اند و مهمترین آلرژن‏ها را ذکر کرده و بسیارى از مواد طبیعى که حاوى ماده شبیه به کورتیزون است در معالجه امراض مزبور بکار برده و از اینها عجیب‏تر اینکه در آسم، اعتیاد به هیستامین(Accoutumance l'histamine) را که امروزه نیز متداول است درباره بیماران بکار مى‏بردند. از شنیدن این مطالب حیرتى عجیب بآنها دست داد و عموما خواهش کردند مطالب‏

همیشه لاغر و سلامت باشید / 9 / فهرست مطالب

میگرن‏، سردردهاى مزمن، سردردهاى عصبى، گریپ فصلى، سینوزیت 271

همیشه لاغر و سلامت باشید / 94 / روزه‏درمانى

19- سردردها، از نوع میگرن‏.

همیشه لاغر و سلامت باشید / 271 / میگرن، سردردهاى مزمن، سردردهاى عصبى، گریپ فصلى، سینوزیت ..... ص : 271

میگرن‏، سردردهاى مزمن، سردردهاى عصبى، گریپ فصلى، سینوزیت‏

نسخه شفا - گل و گیاه / 45 / تیک دردناک ..... ص : 44

درمان: داروهایى که براى میگرن‏ تجویز مى‏شود همگى و همه دستورات آن در اینجا مؤثر مى‏باشد. مخصوصا مالیدن سرکه و گلاب و داروى مربوط به آن- یعنى دارویى که بایستى در گلاب سرکه ریخته شود که در مبحث میگرن‏ گفته مى‏شود اگر مرتبا به محل درد مالیده شود در تسکین آن مؤثر است.

نسخه شفا - گل و گیاه / 53 / تابلو زیر کمک به تشخیص سرگیجه مى‏کند ..... ص : 53

اگر با وضعیت بیمار مربوط نباشد ممکن است عامل آن داروها هیپروانتى لاسیون (زیاد نفس کشیدن) آسیب‏هاى گردن و یا میگرن‏ باشد.

نسخه شفا - گل و گیاه / 57 / سردردهاى میگرنى ..... ص : 57

گرچه هنوز علت اصلى میگرن‏ شناخته نشده لیکن آن را به یک پدیده عروقى نسبت مى‏دهند.

نسخه شفا - گل و گیاه / 58 / سردردهاى میگرنى ..... ص : 57

یکى از نظریات دانشمندان درباره میگرن‏ این است که:

نسخه شفا - گل و گیاه / 58 / سردردهاى میگرنى ..... ص : 57

این کم‏خونى کم‏کم شدیدتر شده باعث تغییراتى در دیواره رگ‏ها مى‏گردد، این تغییرات موجب شل شدن دیواره عروقى خون شده، این عروق حدود 24 تا 48 ساعت تونوس (سفتى) خود را از دست مى‏دهند. فشار موجود در این رگ‏ها موجب گشادى آن‏ها شده ضرباتى شدید به صورت کلنگ زدن یا ضربه زدن براى بیمار به وجود مى‏آورد و به نظر مى‏رسد، گسترش بیش از حد جدار عروق باعث پیدایش میگرن‏ باشد.

نسخه شفا - گل و گیاه / 58 / سردردهاى میگرنى ..... ص : 57

اگر سندرم میگرن‏ در مراحل اولیه و پیش‏رس به وسیله ترکیبات تارترات ارگوتامین (سد) شود، سردرد شدیدى به وجود نمى‏آید. این ترکیبات مى‏توانند از ایسکمى یا کم‏خونى اولیه عروق جلوگیرى کرده مانع به وجود آمدن سردرد شوند. مکانیسم بروز حمله میگرنى را مى‏توان بدین طریق شرح داد که طى سه مرحله این درد به وجود مى‏آید.

نسخه شفا - گل و گیاه / 58 / سردردهاى میگرنى ..... ص : 57

2- مرحله انقباض و سوم مرحله انبساط عروق است که در این مرحله اطراف عروق مایعات پولى پپتیدى شبیه به برادى کینین یافت مى‏شود که علت پیدایش آن معلوم نیست، شاید آشفتگى سوخت‏وساز سروتونین در ایجاد میگرن‏ مؤثر باشد که داروهاى ضد سروتونین بر روى آن مؤثر است.

نسخه شفا - گل و گیاه / 61 / سندرم منى‏یر(منییر) ..... ص : 60

درمان این بیمارى نیز با داروهاى ضد هیستامین شروع مى‏شود. اسید نیکوتینیک در درمان آن مؤثر است، رژیم بدون نمک و داروهاى پیشاب‏آور خیلى مفیدند نسخه‏هاى مؤثر بر میگرن‏ براى درمان این بیمارى مفید است و با تجریاتى که انجام شده است، داروى ضد میگرن‏ گیاهى روى این نوع سردردها مؤثر بوده است.

نسخه شفا - گل و گیاه / 79 / نسخه: 9 ..... ص : 79

به‏طور کلى براى میگرن‏ مى‏توان از دستورهاى زیر استفاده نمود. این نسخه‏ها به تجربه رسیده و خیلى مؤثرتر از دستورات قبلى براى میگرنى‏ها است.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏1 / 90 / خواص: ..... ص : 89

برونشیت، گریپ، کرم شکم، آنژین، ورم معده، نامنظمى قاعدگى، دل درد، ضعف قوه باه، ریزش مو، استسقاء، سکسکه، درد کلیه، بواسیر، بد هضمى غذا، نفخ، تب، درد گوش، تشنج، درد رحم، سنگ کلیه و مثانه، نرمى استخوان، میگرن‏، سرگیجه، سردرد، روماتیسم، نقرس و سیاتیک مى‏باشد.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏1 / 170 / خواص: ..... ص : 169

شود نافع رعشه و اختلاج و اگر با فلفل سیاه و گشنیز داده شود نافع میگرن‏ «درد شقیقه» است.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏1 / 248 / خواص ..... ص : 248

نافع سکته، لقوه، مالیخولیا، فراموشى، درد جگر و طحال، قابض و ضد عفونى کننده میگرن‏ و ضد انعقاد خون است.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏1 / 256 / خواص: ..... ص : 256

قسمتهاى مختلف انار مصرف طبى دارد. گل انار براى رفع اسهال، خونریزیهاى ساده، ترشحات زنانه به شکل خوراکى و در اورام دهان و گلو به شکل غرغره مصرف مى‏شده است. برگ آن را در ضعف معده، کمى اشتها، حالت تهوع، کم خونى و بخصوص کم خونى دختران، رفع خشکى عمومى و میگرن‏ موثر مى‏دانسته‏اند.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏1 / 320 / خواص: ..... ص : 320

جوشانده خوراکى براى رفع میگرن‏ و نورالژى و یا محلول حمام براى رفع ناراحتى‏هاى معده و روده تهیه مى‏شود.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏1 / 321 / خواص: ..... ص : 320

نورالژى، میگرن‏، ورم پلک‏ها، رنگ سر و دفع کرم، ناراحتى‏هاى معده وروده، افسردگى، قاعدگى زنان.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏1 / 336 / خواص: ..... ص : 334

جوشانده باد آورد براى بیماریهاى عصبى از قبیل ارتعاش اعصاب و میگرن‏، مالیخولیا و هیسترى مفید است، در بیمارى روماتیسم 6 الى 20 گرم از بادآورد در یک لیتر آب جوشانده و به مصرف مى‏رسانید.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏1 / 337 / خواص: ..... ص : 334

این گیاه دردهاى نیمه سر (میگرن‏)، سینه پهلو، اسهال، بى‏اشتهائى، ارتعاش، مرض جلدى، و طپش قلب و انواع ضعف و بى‏حالى، تقویت کننده، عرق‏آور، مدر، تصفیه کننده خون، مقوى دستگاه هاضمه، ضد سرطان، عفونتهاى کلیه، کبد، معده، جلوگیرى کننده قى در زمان حاملگى، عفونت سینه، تب، ذات الجنب، روماتیسم و غیره موثر است و این گیاه اسید اوریک بدن را نیز خارج مى‏سازد.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏1 / 351 / خواص: ..... ص : 347

بادام تلخ در استعمال خارجى یعنى به صورت ضماد، روغن مالیدنى و پانسمان موجب تسکین درد مى‏شود و بویژه در مورد میگرن‏، کولیک کبدى و کلیوى روماتیسم، زیادى ترشح اسید معدى و دردهاى عصبى استعمال مى‏کردد.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏1 / 364 / خواص: ..... ص : 362

بادرنجبویه: تقویت قلب حالات نوراستنى، هیجان، سردرد عصبى، کمبود حافظه، افسردگى، آسم، سرفه، بى نظمى‏هاى قاعدگى نام این گیاه به خاطر عطر مخصوص آن (بوى بادرنگ) است. آرام کننده تشنج، براى سرگیجه و براى تشنجات معدى روده‏اى، براى بى‏خوابى، خستگى روحى، میگرن‏، حالت اضطراب، با جوشانده آن مى‏توان قسمت اعظم بیماریهاى شکم، بیمارى دندان، گوش و با استعمال خارجى، درد روماتیسمى را برطرف کرد.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏1 / 534 / خواص: ..... ص : 533

این گیاه در طب به عنوان ضد تشنج استعمال مى‏شود و در بیماریهاى عصبى، هیسترى، رقص سن گى و تشنجات اطفال مصرف مى‏گردد ریشه آن را به صورت جوشانده براى دفع کرم مصرف مى‏کنند. دم‏کرده گل پامچال مقوى است و تب را مى‏برد و کسانى که مبتلا به سردردهاى شدید نیمه سر (میگرن‏) و دل بهم خوردگى شده‏اند اگر از آن مصرف نمایند بزودى شفا مى‏یابند. جوشانده گرد ریشه این گیاه را براى معالجه برونشیت، سیاه سرفه و حتى سینه پهلو و همچنین امراض مربوط به مجارى ادرار مصرف مى‏نمایند.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏1 / 535 / خواص: ..... ص : 533

شما باید گل و ساقه و ریشه پامچال را در معالجه برونشیت، سیاه سرفه، نقرس و گریپ، بى‏خوابى، میگرن‏و همچنین سنگ کلیه، روماتیسم مفصلى و تشنج مصرف کنید.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏1 / 536 / خواص: ..... ص : 533

گریپ و تب را مى‏برد و براى سردرد نیمه سر «میگرن‏» و دل به هم خوردگى نافع است.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏1 / 632 / تعریف: ..... ص : 630

گوگرد پیاز وقتى وارد خون شود و در ریه وارد گردد با عفونتهاى مجارى تنفسى مثل گریپ و غیره مبارزه مى‏کند. تحریک که در موقع پوست کندن پیاز مى‏شود دردهاى شدید نیمه سر و میگرن‏ را برطرف و زکامى را که تازه شروع شده است رفع مى‏کند.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏1 / 640 / اصلاح کننده آن: ..... ص : 639

ناشى از بریدگى دارد.w .bahn مرهم پیاز خام له‏شده اگر در ناحیه پیشانى قرار داده شود سردرد و سردردهاى یک طرفه میگرن‏ را رفع مى‏کند. با قرار دادن پیاز نیم پخته در محل سوختگى‏ها و بواسیر اثر آرام کننده ظاهر مى‏گردد و اگر به حالت گرم در اطراف گردن اثر داده شود درد گلو را از بین مى‏برد.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏2 / 132 / تعریف: ..... ص : 132

در زمان‏هاى قدیم این گیاه را حتى در فهرست مواد معالج سرفه، سیاه سرفه، تب، میگرن‏، دندان درد قرار داده‏اند.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏2 / 287 / تعریف ..... ص : 287

براى رفع درد ناحیه سرین و همچنین براى سیاتیک و نقرس مفید است. دم‏کرده آن براى میگرن‏ و سردردهاى عصبى و تاخیر در عادت ماهیانه زنان، روغن آن براى رفع تشنج، ضد عفونى کننده زخمها، در استعمال خارجى جراحتها و ورمها براى تسکین درد روماتیسم، چاى کوهى براى درمان ایدز، اثر ضد ویروسهاى مشابه‏HIV یعنى ویروس ایدز دارد. براى درمان زخمها ماده شیمیایى هایپریسین و سایر مواد آنتى‏بیوتیک موجود در اسانس روغنى قرمز رنگ گیاه ممکن است تحریک و تقویت سیستم دفاعى بدن افزایش داده و براى کاهش التهاب زخمها کمک بسیار مؤثرى مى‏کند.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏2 / 288 / تعریف ..... ص : 287

جوشانده سرشاخه‏هاى آن را جهت تقویت و تنظیم دستگاه رحمى و ضد عفونى کننده مجارى ادرار و رفع سردرد، بخصوص میگرن‏ تجویز کرده‏اند این جوشانده مدر بوده و در انداختن بعضى از انواع سنگ کلیه معجزه مى‏کند، براى مبتلایان به هیسترى، صرع، کم خونى دختران، سیاتیک، دردهاى عصبى، دفع کرم، قطع قاعدگى در دختران جوان و کلیه اختلالات قاعدگى و ترشحات زنان آن را تجویز کرده‏اند.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏2 / 305 / محل رویش: ..... ص : 304

لطیف کننده، باز کننده بسته‏ها، عرق‏آور، تحلیل کننده مواد زائد، تصفیه کننده و رقیق کننده خون، مقوى کبد، قلب، مغز، معده و باه، مدر بول و حیض، خشک کننده رطوبات ناشناخته، نافع اکثر امراض سوداوى، سوزاک، جذام، زخمهاى بد، جرب، خوره، حصبه، ورمهاى سخت، سرطان، بهق سیاه و برص سیاه، لک پوست، داء الثعلب، داء الحیه، داء الفیل، زخمهاى قدیمى، میگرن‏، جنون، مالیخولیا، فلج، رعشه، تشنج، سل، استسقاى لحمى، یرقان سیاه، بواسیر، نواصیر، زخم کلیه و مثانه، سلسل البول، امراض رحم، نازائى زن، درد مفاصل، کمر درد، سیاتیک، نقرس، تب سوداوى و نوبه، مسمومیت، اعتیاد به تریاک، لاغرى و زردى صورت و ضعف باه و کسانى که داراى اولاد نمى‏شوند، مى‏باشد.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏2 / 578 / تعریف: ..... ص : 577

چاى آن را در موارد کمى اشتها، اسهال، اسهالهاى ساده، قولنج‏هاى کبدى و کلیوى، زردى، آب آوردن، سنگ کلیه، نزله‏هاى ششى، آغاز بیمارى سل، آسم مرطوب، کم خونى دختران جوان، هیسترى، صرع، حالات تشنجى، عدم تعادل عصبى، سردردهاى عصبى، میگرن‏، سیاتیک، دردهاى عصبى صورت، بواسیر، دفع کرم روده، تبهاى نوبه، قطع حالت قاعدگى در زنان جوان، تاخیر وقوع قاعدگى، اختلالات مختلف قاعدگى، ترشحات مهبلى و غیره بکار مى‏برند.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏3 / 32 / ترکیبات شیمیایى: ..... ص : 31

در میان مردم براى مخروطهاى ماده رازک، اثر رفع سردردهاى یک طرفه، میگرن‏ قاعدگى دردناک، فلج مثانه و عدم تعادل عصبى قائل هستند.l .kroeber در سال 1934 از مخلوط رازک و سنبل الطیب نتایج مفید در تعدیل رفلکس‏ها به دست آورد. آن را دارویى ضد تشنج، خواب‏آور و رفع کننده اختلالات جنسى و منشأ عصبى ذکر کرده است به علاوه آن را در بى‏خوابیها و ناراحتى‏هاى قلبى ناشى از اختلالات عصبى و اختلالات‏

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏3 / 35 / طرز مصرف: ..... ص : 35

10 گرم از میوه مخروطى رازک را در یک لیتر آب جوش به مدت 10 دقیقه دم مى‏کنند این دم‏کرده اشتهاآور و مقوّى است، اگر براى تسکین یافتن یا خوب خوابیدن مصرف شود بهتر است که 20 تا 40 گرم از میوه مخروطى را به مدت 15 دقیقه در یک لیتر آب جوش دم کنید. طعم تلخى دارد. مدرّ و معرّق و ضد کرم و خواب‏آور است و شهوت را تسکین مى‏دهد در طب عامیانه براى رفع میگرن‏ از دم‏کرده رازک گلهاى مخروطى آن استفاده مى‏نمایند.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏3 / 39 / مصرف: ..... ص : 38

دم‏کرده آن براى رفع سرگیجه و میگرن‏ به کار مى‏رود. خوراک آن روزى 3 مثقال همراه با غذا، شهوت را کم مى‏کند و دافع بادهاى معده است. خوراک آن با گشنیز نافع یرقان است، نیز با دیگر ادویه‏ها رفع عطش مى‏کند.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏3 / 166 / خواص درمانى روغن بادام شیرین و تلخ: ..... ص : 165

در استعمال خارجى از روغن بادام تلخ به عنوان ضماد روغن مالیدنى و پانسمان استفاده مى‏شود که موجب تسکین درد و بویژه در مورد میگرن‏، کولیک کبدى و کلیوى، رماتیسم، زیادى ترشح اسید معده دردهاى عصبى استعمال مى‏گردد.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏3 / 196 / درمان میگرن، درد اعصاب صورت: ..... ص : 196

درمان میگرن‏، درد اعصاب صورت:

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏3 / 196 / درمان میگرن، درد اعصاب صورت: ..... ص : 196

ده تا چهل گرم ریشه بیخ شب بو را که خشک کرده‏اید و به صورت گرد درآورده‏اید در یک لیتر آب خیلى جوش بریزید و پانزده دقیقه دم کنید و به هنگام درد میگرن‏ یا درد اعصاب نورالژى آن را مصرف کنید. معالجه زخمها و جراحات: 50 گرم ریشه بیخ شب‏بو را که خشک کرده‏اید ریزریز کنید و در یک لیتر آب شیر سرد بریزید و ظرف محتوى آن را روى آتش بگذارید تا به جوش آید و دو دقیقه بجوشد، سپس آن را از روى آتش بردارید، وقتى نیم گرم شد پارچه‏اى را در آن بخیسانید و روى زخمها کمپرس کنید و پانزده دقیقه آن را روى زخم نگهدارید و هر روز سه بار آن را تجدید کنید.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏3 / 404 / * سبزآب ..... ص : 404

خواص سبز آب این است که مقوى، هضم کننده، خلطآور و به‏طور خفیف مدرّ است و در مورد اختلالات کبدى و عفونتهاى ریوى، میگرن‏، سوء هاضمه، نفخ معده و غلظت خون و ادرار مصرف مى‏گردد. کسانى که مبتلا به نزله‏هاى ریوى مزمن، سل، برونشیت، تنبلى دستگاه هاضمه، نقرس، رماتیسم، شن کلیه و کیسه صفرا و یرقان شده‏اند باید از آن مصرف کنند. مقدار مصرف آن یک قاشق دسر خورى در یک لیوان آب جوش است که باید ده دقیقه آن را دم‏کرده و هر روز دو تا سه فنجان از آن را مصرف کرد.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏3 / 405 / * سبزآب ..... ص : 404

سبزآب: مقوى، خلطآور و تا اندازه‏اى مدرّ و براى نزله‏ها و عفونت‏هاى ریوى، سل، سوء هاضمه، میگرن‏، نفخ معده، غلظت خون، برونشیت، نقرس، رماتیسم، سنگ کلیه و کیسه صفرا نافع است.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏3 / 449 / * سنبل ختایى ..... ص : 447

سنبل‏ختایى معطر است و تمام اجزاى آن مقوى، محرک، تصفیه کننده خون و معرّق مى‏باشد. فرآورده‏هاى دارویى آن در قاعدگى دردناک و درد معده عامل درمانى مؤثرى است و مانع تهوّع، دل‏پیچه، تشنج‏آور و سرگیجه بوده و میگرن‏ را تسکین مى‏دهد مخاط شش‏ها و دستگاه تنفس را تقویت کرده، عضلات را تحرک مى‏بخشد و سرانجام عمل قلب را تقویت مى‏کند. برگهاى تازه آن زخم‏ها را التیام مى‏دهد، جوشانده‏اى از ریشه‏هاى این گیاه نسوج از بین رفته بدن را ترمیم مى‏کند، حمام دست و پا یا کامل بدن به وسیله فراورده این گیاه نافع رماتیسم، ضربه خوردگى رگهاى عصبى و ضعف اندامها مى‏باشد.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏3 / 450 / سنبل ختایى: ..... ص : 450

سنبل معطر است تمام اجزاى آن مقوّى است، محرک، تصفیه کننده خون و معرق مى‏باشد، مانع تهوع، دل به هم خوردگى و تشنج‏آور بوده، میگرن‏ و سرگیجه را تسکین مى‏دهد، عمل قلب را تقویت مى‏کند، دم‏کرده آن براى رفع خستگى، نفخ، آسم عصبى، درد قاعدگى و درمان رماتیسم مؤثر است.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏3 / 501 / خواص: ..... ص : 500

تناوبى و گریپ سرماخوردگى و در بینایى ضعیف مفید است، جهت رفع تشنج- تشنج دستگاه تنفسى، براى جلوگیرى از خونریزى بینى و میگرن‏ سرگیجه نافع است. براى رفع ترشى معده مؤثر مى‏باشد، مالیدن اسانس سى‏سنبر سرپوله روى عضو براى تسکین درد نقرس و سیاتیک و رماتیسم اثر قوى دارد.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏3 / 522 / خواص: ..... ص : 520

برگ سیب را در قدیم در دفع اختلالات چشم، جوانه‏هایش را براى نقرس، شکوفه‏هایش جهت میگرن‏ و سایه درخت سیب را برخى در ساکت کردن دردهاى پشت‏

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏4 / 138 / خواص - کاربرد: ..... ص : 138

برگها و ساقه‏هاى گیاه را در روغن زیتون مى‏جوشانند و براى پیشگیرى از عوارض وخیم گزیدگى مار آبى روى موضع مى‏مالند. مدر مى‏باشد و دردهاى عصبى، سردردهاى یک طرفه یا میگرن‏ و دردهاى روماتیسمى را تسکین مى‏دهد. این گیاه براى گوسفندان علوفه خوبى است ولى خوردن دانه‏هاى آن در اسب مسمومیت ایجاد مى‏کند.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏4 / 317 / روایت از جابر بن حیان ..... ص : 313

اثل، گز، طرفاء: گرد برگ و یا چوب آن مساوى با آرد جو نافع سنده سلام (چرکى در گوشه چشم جمع مى‏شود) مى‏باشد. زغال آن همراه با آب نافع حکه (خارش بدن) است و با آب چغندر برطرف کننده خواب پا است و بخور چوب آن با ماست نافع درد شقیقه (میگرن‏) است.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏5 / 109 / خواص ..... ص : 108

گلابى را از قدیم مى‏شناخته‏اند و دو قرن قبل از میلاد کانتون لانسین از شش نوع آن تعریف کرده است و یک قرن بعد پلین 42 نوع آن را نام برده. جالینوس براى رفع عطش و دانشمندان دیگر در میگرن‏ تجویز مى‏کرده‏اند.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏5 / 110 / خواص ..... ص : 108

برگهاى گلابى داراى گلوکوزید و هیدروکینون و فلوریدزین مى‏باشد و آرام‏بخش و مدر بوده براى اسهال، فشار خون، بى‏خوابى، ناراحتى اعصاب، میگرن‏ و اختلالات کلیه و مثانه مصرف مى‏شود.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏5 / 176 / خواص و کاربرد ..... ص : 174

براى معالجه درد گلو و آنژین باید آب یک لیموى تازه را گرفت و در آب نیم‏گرم مخلوط کرد و هر روز یک یا دو بار آن را غرغره کرد. کمپرس آب لیمو که کمى هم به آن نمک زده باشند بر روى گلو آنژین را درمان مى‏کند. همچنین اگر کمپرس آب با برش‏هاى نازک لیمو انجام دهید، فورا سردردهاى شدید (میگرن‏) و انواع سردردهاى عصبى را آرام مى‏کند.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏5 / 210 / مشخصات ..... ص : 210

مرزنگوش گیاهى است در نواحى مختلف مى‏روید و خاصیت طبى آن مقوى، باد شکن، ضد تشنج، مدرّ و ضد رطوبت است و بیخوابى و میگرن‏ (درد نیمه سر) و زکام مغزى را درمان مى‏کند و امراض مربوط به مجارى تنفس و ضعف معده و سوء هضم را

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏5 / 269 / مشخصات ..... ص : 267

اکلیل کوهى نیز مقوى، محرک، مصلح معده و قاعده‏آور است و در امراض رعشه، ضعف عصبى، حزن و اندوه، خستگى جسمى و روحى، میگرن‏، ورم کلیه، یرقان ابیض، خنازیر، ضعف و طپش قلب مفید است.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏5 / 343 / * هلو ..... ص : 342

پماد کوبیده هسته هلو در نورالژى و میگرن‏ و زخمهاى سوختگى و سودا سودمند است. دم‏کرده یک گرم شکوفه هلو عصبانیت بچه‏هاى خشمگین را ساکت مى‏سازد و یبوست آنها را نیز بر طرف مى‏کند.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏5 / 350 / خواص درمانى: ..... ص : 350

علف چاى را در موارد کمى اشتها، شکم روش، اسهالهاى ساده، قولنج‏هاى کبدى و کلیوى، زردى، آب آوردن، سنگ کلیه، نزله‏هاى شش، آغاز بیمارى سل، آسم مرطوب، کم‏خونى دختران جوان، هیسترى، صرع، حالات تشنجى، عدم تعادل عصبى، سردردهاى عصبى، میگرن‏، سیاتیک، دردهاى عصبى صورت، بواسیر، دفع کرم روده، تب‏هاى نوبه، قطع حالت قاعدگى در زنان جوان، تأخیر وقوع قاعدگى، ترشحات مهبلى و غیره بکار مى‏برند. در استعمال خارج، سرشاخه‏هاى گلدار گیاه مخصوصا روغن قرمزى که از گلهاى گیاه به دست مى‏آید به‏صورت کمپرس در رفع و بهبود غالب زخمها و سوختگى‏ها بکار مى‏رود.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏6 / 47 / معرفى نمونه‏هایى از گیاهان دارویى ..... ص : 47

ناخنک: این گیاه را به اسم علمى>Melilotus Officinalis< نوشته‏اند و داراى مادّه کومارین و اسید ملى لوتیک مى‏باشد. نافع میگرن‏، سکته، لقوه، صرع، آنفارکتوس، فلبیت و پرى فلبیت است.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏6 / 202 / اطریفل ..... ص : 186

نافع: سمّ، ضربان دندان، سوء هاضمه، درد چشم، غلبه سوداء، صفرا، بلغم، تاریکى چشم، آسم، سر درد دائمى، میگرن‏ (درد شقیقه)، باد در گوش، زهره قرمز، خوره، سدد، زیادى خواب، هذیان گویى در خواب، ترس و فزع، سوداء، صفرا، غم و اندوه و اضطراب سینه، تب درونى، اختلال عقل، سودا، ترس، وسواس، فلج (نو، کهنه)، دبیله، خنده بدون جهت، بازى با ریش، سمها، زهرها، جادو، سردى، ارواح، ناراحتى چشم مزمن، جذام، بهق، فراموشى و بلغم سوخته، تب قدیم و جدید، کرى، برسام و درازى زبان.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏7 / 189 / تأثیر رنگها در روان آدمى ..... ص : 189

رنگ سبز: در بیماران عصبى و اختلالات روانى اثر داشته، خنک کننده، تعدیل کننده، مؤثّر بر تحریکات عصبى، بى‏خوابیها، خستگیها و فشار خون است، شعریه‏ها (مویرگها) را منبسط نموده، در بیماریهاى آلرژیک و میگرن‏، مؤثّر بوده موجب تسکین مى‏شود. خاصیّت عمده رنگ سبز، تازه کننده و آرامش بخش است.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏7 / 465 / انگور ..... ص : 455

ناخنک، الکیل الملک، (melilotus officinaus reseda) نافع سکته، لقوه، مالیخولیا، فراموشى، درد جگر و طحال، قابض و ضدعفونى کننده میگرن‏ و ضدانعقاد خون است.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏7 / 497 / اسانس‏هاى طبیعى و اهمیت آنها در زندگى امروز بشر ..... ص : 493

- دردهاى موضعى، ناراحتى‏هاى صفراوى، سردرد، میگرن‏ و دردهاى عصبى از طریق ماساژ موضعى با اسانس.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏7 / 509 / نمونه‏هایى از گیاهان دارویى ..... ص : 509

ناخنک: این گیاه را به اسم علمى (Melilotus Officina) نوشته‏اند و داراى ماده کومارین و اسید ملى لوتیک مى‏باشد. نافع میگرن‏، سکته، لقوه، صرع، آنفارکتوس، فلبیت و پرى فلبیت است.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏8 / 101 / طب سوزنى و درمان سنتى ایران ..... ص : 99

آنها با فرو بردن سوزنهایى در بدن بیمار او را بى حس مى‏کنند و بر روى بدن آنها سخت‏ترین عملیات جراحى را انجام مى‏دهند و بیمار بلافاصله بعد از عمل جراحى از روى تختخواب بلند مى‏شود، طب سوزنى بر این عقیده چینى‏ها استوار شده است که معتقدند نیروهاى مافوق طبیعت بر روى بدن انسان تأثیر و نفوذ دارند اما عملًا حقیقت چیز دیگرى است و روش آنها کاملا جسمى و مادى است، بیماریهایى چون روماتیسم،میگرن‏، درد کمر و امثال اینها که در ردیف امراض جسمى است با این روش به آسانى درمان مى‏شوند. همین امراض با درمان سنتى ایران نیز به آسانى معالجه مى‏شدند درحالى‏که امروز تعداد مبتلایان به این امراض زیاد است و کمتر خانواده‏اى است که یکى از افراد آن کم و بیش بدانها مبتلا نباشد.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏8 / 115 / طب اسلامى و حجامت ..... ص : 114

2- حجامت سردردهاى شدید مانند میگرن‏، سینوزیت را درمان مى‏کند و باعث آرامش اعصاب مى‏شود و هوش و حافظه را افزایش مى‏دهد و به چشم بینائى و جلا مى‏بخشد.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏8 / 189 / آشنائى با طب سنتى چین ..... ص : 181

در بخش اعصاب و روان بیماران داراى ناراحتى‏هاى مختلف، با طب سوزنى تحت درمان قرار داشتند. چینى‏ها اصولا مردمى آرام هستند؛ استفاده از طب سوزنى در درمان ناراحتیهاى روانى و سردردها بخصوصمیگرن‏، فلج‏ها و نارسائى‏هاى عصبى، با اعتقاد افراد صاحب نظر در این بخش متداول و اثرات درمانى آن مفید و ارزشمند است و در بسیارى موارد، دارو درمانى با روشهاى طب سوزنى قابل مقایسه نیست، زیرا دارو درمانى اثرات جانبى و ناخواسته و ناگوارى دارد که در طب سوزنى مشاهده نمى‏شود.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏8 / 307 / طب سوزنى ..... ص : 303

- سردرد و میگرن‏

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏9 / 239 / نارسائى گردش خون مغزى ..... ص : 239

عروق مغز مکن است سنکوپ با لائم موقت عقسبى (ناشى از نارسائى خون به موضع کوچکى از مغز) همراه باشد. در بیمارانى که جدیداً ضربه سر دیده‏اند حرکت شدید سر مى‏تواند موجب سرگیجه و متعاقباً سنکوپ گردد. در میگرن‏ نیز ممکن است همراه با کاهش گردش خون مغزى حالت سبکى سر و گاه سنکوپ عارض شود. نوعى‏

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏9 / 346 / مشخصات: ..... ص : 346

بیماریهایى که معمولًا از این خلط ناشى مى‏شود، عبارتند از: زکام، سینوزیت، فلج، استرخاء، لقوه، رعشه، سفیدى مو، صداى در گوش، شکنندگى دندان، میگرن‏، آماس بدن، قولنج، ورم.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏10 / 7 / جلد دهم

میگرن‏ 80

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏10 / 72 / علاج: ..... ص : 71

دم کرده گلهاى خشک اسطوخودوس انواع سرگیجه را رفع کرده و براى میگرن‏ و انواع سردرد مفید و مؤثر است.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏10 / 74 / سرگیجه‏هاى ناشى از بیماریهاى دستگاه عصبى مرکزى: ..... ص : 73

5- میگرن‏: سرگیجه ممکن است بلافاصله قبل از شروع یا همراه سردرد ایجاد شود در بعضى از انواع میگرن‏ممکن است سرگیجه نشانه غالب بیمارى و سردرد نشانه ثانوى باشد.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏10 / 80 / میگرن ..... ص : 80

میگرن‏

 

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏10 / 80 / میگرن ..... ص : 80

سردرد میگرن‏ را ناشى از تغییرات عروقى مى‏دانند. به این صورت که در مقدمه امر یک حمله زود گذر، انقباض شریانى در منطقه مغز، مننژ و خارج جمجمه رخ مى‏دهد که مقارن با مرحله ابتدائى هشدار دهندهمیگرن‏ و عامل اختلالات بینائى و سایر علائم مقدماتى حمله است و پس از آن یک مرحله استاع عروق جمجمه مخصوصاً شریان کاروتید خارجى عارض مى‏شود و افزایش دامنه نوسانات نبض عروقى را عامل طبیعت ضربانى سردرد مى‏دانند. در این مرحله عروق به صورت لوله‏هاى سخت و مقاوم به حالت اتساع پیوسته، باقى مى‏مانند و سردرد وارد مرحله استقرار و پیوسته خود مى‏شود.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏10 / 80 / میگرن ..... ص : 80

علاوه بر این یک مرحله انقباض عضلانى همراه با درد نیز قائلند که متعاقب مرحله دوم عارض مى‏شود.میگرن‏ اکثر اوقات از دوران کودکى شروع مى‏شود و حدوداً نیمى از بیماران، شروع حملات میگرن‏ را در سنین کمتر از 15 سالگى ذکر مى‏کنند. حملات، صورت مشخص و اختصاصى دارد و به صورت سردردهاى موقت، همراه با اختلالات گوارشى یا علائم بینائى (تهوع، استفراغ، پریدن جرقه جلوى چشم، نیم کورى، تیرگى دید) ظاهر مى‏شود.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏10 / 80 / میگرن ..... ص : 80

میگرن‏ بیماریى است که با سردردهاى مداوم و سخت مشخص مى‏شود و غالباً با

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏10 / 81 / میگرن ..... ص : 80

حملات میگرن‏ بیشتر صبحها شروع شده و علائم اولیه آن عبارت از تار شدن دید یا ظهور نقاط رنگى در خطوط جلوى چشم است. چنین اشکالات بینائى، فقط نیمى از صحنه بینائى را مختلط مى‏سازد. این اختلالات معلول انقباضات شاخه‏هایى از سرخرگ تغذیه کننده مغزى مى‏باشد که به تدریج تمام آن را دربر مى‏گیرد. این امر به دلیل انبساط بیش از حد مویرگهایى است که در ابتدا منقبض شده بودند. علت ایجاد حالت زق زق، تلمبه خوردن خون، در طول مویرگهاست. حملات سردرد چند ساعتى به طول انجامیده و پس از خوابیدن بهبود مى‏یابد. بعضى وقتى یک سردرد خیلى شدید مى‏تواند 2 تا 3 روز به طول بیانجامد. متوقف ساختن حمله پس از شروع خیلى سخت است، بنابراین اولین راه معالجه جلوگیرى از وقوع سردرد به وسیله تجویز روزانه داروهاى حاوى ارگوتامین است که باعث انقباض مویرگهاى مغز مى‏شود.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏10 / 81 / میگرن ..... ص : 80

بیمار باید مدتى حتى الامکان سعى کند در یک اتاق خالى و تاریک دراز کشیده و حد اقل یکى دو ساعت بخوابد. مسأله زمینه روانى قبلى میگرن‏، امروزه شدیداً مورد توجه است در این صورت کمکهاى روان پزشکى براى حل مشکلات مى‏تواند کمک بزرگى به درمان میگرن‏ کند.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏10 / 81 / میگرن ..... ص : 80

تجربیات نشان داده است که علت موضعى میگرن‏ انبساط عروق کاسه سر مى‏باشد در مرحله قبل از شروع درد، عروق کاسه سر منقبض مى‏شوند و بدن انسان براى رفع این انقباض ماده‏اى ترشح مى‏کند به نام (نوروکینین). با در نظر گرفتن این موضوع دکتر فریدمان داروهاى منقبض کننده عروق را براى درمان میگرن‏برگزیده است.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏10 / 81 / میگرن ..... ص : 80

آخرین نتیجه‏اى که به دست آورده‏اند یکى از علل و شاید مهمترین علت ایجاد میگرن‏ نارسائى کبد است. چرا که مصرف غذاهاى ناسالم در ایجاد آن تأثیر دارد.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏10 / 82 / درمان پزشکى: ..... ص : 82

این مرض بیشتر موروثى مى‏باشد. بعضى اشخاص درد شقیقه و درد صرع را با هم دارند. دل بهم خوردگى و قى نیز همراه با درد مى‏باشد. از اسباب این مرض، فشارخون، خرابى نظر، خستگى، ضعف و نسبت به مردها؛ در زنها این مرض بیشتر مى‏شود. زکام کهنه و قبض دائمى شکم نیز از اسباب این مرض مى‏باشد. داروئى که خواص بسیار خوب در معالجه میگرن‏ همراه با سردى دارد، به قرار زیر است:

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏10 / 83 / درمان پزشکى: ..... ص : 82

گل ختمى را در سرکه زده و روى سر گذاشته شود که براى سرگیجه و میگرن‏ مفید است.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏10 / 88 / سردرد ..... ص : 88

سردرد یک علامت شایع است که مى‏تواند ناشى از علل مختلف از جمله اختلالات هیجانى، آسیب‏هاى سرمیگرن‏، تب، اختلالات عروقى درون جمجمه، بیماریهاى دندان، بیماریهاى چشم و گوش و بینى یا توده‏هاى تومورى درون جمجمه باشد.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏10 / 88 / سردرد ..... ص : 88

سردردهاى ضربان دار به احتمال زیاد مربوط به اختلالات عروقى از قبیل میگرن‏، افزایش فشارخون و مالفورماسیونهاى عروقى درون جمجمه است.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏10 / 89 / سردرد ..... ص : 88

شدیدترین سردردها با میگرن‏، مننژیت، درجات زیاد تب و پارگى آنوریسم درون جمجمه همراه است. سردرد نسبتاً طولانى با شدت کم ممکن است نشانه عوارض خطیرى چون هماتوم درون جمجمه، تومور مغز یا آبسه مغزى باشد. در حالى که استخوان جمجمه، پارانشیم مغزى، شبکه کورئید و بیشتر قسمت‏هاى سخت شامه و نرم شامه نسبت به درد حساس نیستند نسوج پوشاننده جمجمه مخصوصاً عروق این پوشش نسبتاً به درد فوق العاده حساسند.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏10 / 89 / سردرد ..... ص : 88

سردرد متعاقب پونکسیون نخاع معمولًا در اثر بالا آوردن سر شدت مى‏یابد و در اثر پایین قرار دادن سر بهبود پیدا مى‏کند. فشار بر تنه عمومى کاروتید با دست در ناحیه گردن یا فشار بر شاخه‏هاى بزرگ کاروتید خارجى ممکن است سردرد میگرن‏ را تخفیف دهد.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏10 / 89 / سردرد ..... ص : 88

سردردهاى ناشى از آسیب‏هاى ضربه‏اى سر غالباً با تغییر وضعیت ناگهانى سر شدت پیدا مى‏کند. سردردهاى پرفشار ناشى از اختلالات هیجانى ممکن است با ماساژ ملایم منطقه درد محسوساً تسکین یابد. سردردهاى شبانه میگرن‏ گاهى اوقات در اثر خوابیدن شدت پیدا مى‏کند و با بلند شدن تخفیف مى‏یابد.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى / ج‏11 / 167 / تهوع و استفراغ ..... ص : 166

4- اختلالات مراکز اعصاب از قبیل افزایش فشار درون جمجمه، سکته مغزى، میگرن‏، عفونت و بیمارى اشعه.

جستارهایى در تاریخ علوم دوره اسلامى / 111 / بخار ..... ص : 111

1) صداع (سردرد) و شقیقه (میگرن‏): «مایه آن رطوبتى بود ... یا بخارها [ى گرم‏

جستارهایى در تاریخ علوم دوره اسلامى / 132 / برء الساعة ..... ص : 131

وجود دارد (- رازى، ترجمه فرانسوى گیگ، ص 363؛ نجم‏آبادى، ص 156؛ سزگین، ج 3، ص 284- 285). شمار چنان بیماریهایى، بسته به اختلاف نسخه‏ها، در حدود 23- 28 است. در نسخه چاپ افست فخر الدین نصیرى امینى، 23 بیمارى (و درمان آنها) مندرج است: صداع (سردرد)؛ «هیجان العین فى المشى فى الشمس و بعقب الجلوس عند النار» (افروختگى و سرخى چشمان در اثر راه روى در آفتاب یا نشستن در جلوى آتش)؛ دندان‏درد و برکندن دندان بى‏استفاده از ابزار آهنى؛ بخر (بدبویى دهان)؛ خوانیق (آنژین)؛ زالویى که به گلو چسبیده باشد؛ شقیقه (میگرن‏)؛ صرع؛ دوىّ و طنین در گوش ( «صدا» کردن و «زنگ» زدن گوش، به اصطلاح رایج فارسى)؛ رعاف (خونریزى بینى)؛ بواسیر؛ نواسیر (چند گونه بیمارى که نشانه آنها ریمناک گردیدن لثه‏ها یا گوشه‏هاى چشم یا مقعده است)؛ جرب طرى (تازه، نمناک)؛ درد اندامها در نتیجه سقوط یا ضربه؛ درد ناشى از حرق النّار (سوختگى)؛ خروج مقعده؛ قولنج؛ خلفه (شکمروش)؛ زحیر (شکمروش خونى) خردسالان؛ عرق النّسا (سیاتیک)؛ اعیاء و تعب (خستگى مفرط، فرسودگى، بیحالى)؛ و خارش «اطراف» (دست و پا) در زمستان. براى نمایش سبک تجویزات رازى در این رساله، درمان رعاف (ص 17) را ذکر مى‏کنیم: « [گرد] شبّ یمانى (زاج یمنى) در [سوراخ‏] بینى بدمند یا آن طرف بینى را که خونریزى دارد حجامت کنند».

جستارهایى در تاریخ علوم دوره اسلامى / 307 / بید ..... ص : 299

استعمال عرق بید و بیدمشک. بعض مؤلفان ایرانى دوره اسلامى عرق بید را (با نام ماء الخلاف، آب بید، و غیره) و خواص آن را ذکر کرده‏اند (بى‏تصریح نوع بید)، مثلا: «شکوفه و آب (ماء) آن سردرد را آرام مى‏کند ... و آبش براى سدّه‏هاى جگر و براى یرقان سودمند است» (ابن سینا، همان جا)؛ «آبش نیز صداع و شقیقه [میگرن‏] را سود کند» (هروى، ص 131)؛ «عرق خلاف الطف از جرم و شکوفه اوست» (حکیم مؤمن، ص 355)؛ «عرق شکوفه آن الطف از جرم شکوفه آن و در افعال مذکوره اقوى از عرق برگ آن و عرق آن جهت [درمان‏] خفقان حارّ و حمّى جدرى (تب آبله) و حمّیات حارّه (تبهاى گرم) و حمّى دقّ (تب دق) [سودمند است‏]» (عقیلى، همان جا). امروزه در ایران عرق بید و بیدمشک به تولید انبوه رسیده است (- بروشور «عرقیّات سنّتى ترگل»، که براى عرق بید این خواص را ذکر کرده‏اند:

جستارهایى در تاریخ علوم دوره اسلامى / 447 / ش ..... ص : 447

شقیقه (میگرن‏): 111، 112، 132، 307

جستارهایى در تاریخ علوم دوره اسلامى / 458 / م ..... ص : 455

میگرن‏ (شقیقه): 111، 132، 307

اسرار گیاهان دارویى / 47 / گل آذان الحمار ..... ص : 46

تحریکات گلو و ورم حنجره را درمان مى‏کند، دل‏به‏هم‏خوردگى شدید و دل‏به‏هم‏خوردگى که همراه با سردرد باشد را برطرف مى‏سازد، سردرد نیمه سر یا میگرن‏ را بهبود مى‏بخشد.

اسرار گیاهان دارویى / 49 / آویشن

3- پانزده تا بیست و پنج گرم خشک آن را در یک لیتر آب جوش دم کنید و هر روز پنج تا شش فنجان آن را به تدریج بنوشید. عفونت‏هاى ریوى، سرفه‏هاى پى‏درپى، سیاه‏سرفه، آسم یا تنگى نفس، سرماخوردگى و برونشیت و زکام، آنژین، سر دردى که از اعصاب یا از سوءهاضمه باشد و سردرد نیمه سر شدید یا میگرن‏ را درمان مى‏کند، لکنت زبان را برطرف مى‏سازد، سوء هضم و سنگینى معده و تخمه و دل‏درد و ورم امعاء را برطرف مى‏سازد، بادشکن است، بیمارى‏هاى پوستى، درد اعصاب، تشنجات عصبى یا پرش موضعى و اختلالات کبدى، اسهال و ترشحات چرکى ادرار و حیض را درمان مى‏کند، براى درمان سکسکه، قطره‏قطره ادرار کردن، خورد کردن سنگ مثانه و تسکین درد رحم مفید است، قابض و مقوى است، قلب را تقویت مى‏کند و فرح‏افزا است و هوش و قوه ادراک را زیاد مى‏کند، مدر بول و حیض و عرق و شیر مى‏باشد، بازکننده گرفتگى‏هاى روده‏ها است، براى تحلیل آماس و خون منجمد شده در اثر سموم نباتى یا حیوانى مفید است، ضد قارچ و انگل بوده و خارج شدن جنین و مشیمه را تسهیل مى‏کند و براى درمان کچلى مفید است. براى رفع تبخال، رفع دلهره و تسکین درد سیاتیک مفید است.

اسرار گیاهان دارویى / 152 / گل استوخدوس

3- هر روز بین صبحانه و ناهار و بین شام هربار یک فنجان از دم‏کرده آن را بنوشید و همچنین خشک آن را بسایید و بر کف سر بپاشید و سر را بپیچید یا کلاهى بر سر گذارید. عصبانیت را برطرف مى‏سازد و سرگیجه را رفع مى‏کند و سردرد نیمه‏سر یا میگرن‏ را درمان مى‏کند.

اسرار گیاهان دارویى / 172 / گل بابونه کبیر ..... ص : 172

7- تازه آن را بکوبید و روى پیشانى ضماد کنید. براى تسکین سردرد و میگرن‏ مفید است.

اسرار گیاهان دارویى / 176 / دانه رازیانه

خواص درمانى: 1- پانزده تا سى گرم از آن را بکوبید و در یک لیتر آب سرد یک دقیقه بجوشانید، بعد ده دقیقه دم کنید سپس صاف نموده و آب آن را با شکر یا عسل شیرین سازید و پس از هر غذا یک فنجان بنوشید دفع‏کننده کرم اسکاریس است، سنگ کلیه و مثانه را دفع مى‏نماید، محرک و مدرّ و قاعده‏آور و عرق‏آور است، زیادکننده شیر است و شیر مادر را براى فرزند زود هضم‏تر مى‏کند، براى رفع بلغم ترش مؤثر مى‏باشد، بازکننده گرفتگى‏ها و انسداد مجارى کبد و طحال و کلیه و مثانه است و براى تسکین درد آنها که از سردى باشد مفید است، بى‏خوابى را درمان مى‏کند و خواب را سنگین مى‏نماید، باد و گاز معده را مرتفع مى‏سازد، تب‏هاى کهنه و مزمن را قطع مى‏کند، از استفراغ جلوگیرى مى‏نماید، براى رفع یبوست و همچنین اسهال مزمن مفید است، درد پهلو و درد لگن خاصره و درد اعصاب را تسکین مى‏دهد و تشنجات عصبى را برطرف مى‏سازد، سردرد نیمه‏سر یا میگرن‏ و سیاه‏سرفه را درمان مى‏کند، قاعدگى سخت را آسان مى‏نماید.

اسرار گیاهان دارویى / 187 / گل باقلا ..... ص : 187

خواص درمانى: 1- چهل گرم از آن را در یک لیتر آب بجوشانید و آب صاف‏کرده آن را در فاصله سه وعده غذاى روزانه بنوشید. ادرار را زیاد مى‏کند، سنگ کلیه و مثانه را دفع مى‏نماید، قولنج‏هاى کلیوى را برطرف مى‏سازد، سردرد نیمه‏سر یا میگرن‏ و تشنج و درد کمر تا زانو یا سیاتیک یا

اسرار گیاهان دارویى / 196 / میوه بادام تلخ ..... ص : 196

5- هر روز آن را بکوبید و بر سر ضماد کنید. شوره سر و رشک و شپش سر را از بین مى‏برد و سردرد نیمه سر یا میگرن‏ را درمان مى‏کند.

اسرار گیاهان دارویى / 244 / برگ به لیمو ..... ص : 244

خواص درمانى: 1- هربار پنج گرم از آن را دم کنید و به جاى چاى بنوشید. تب‏بر و ضد اسپاسم و ضد خستگى بدن و آرام‏بخش و آرام‏کننده اعصاب است، براى تقویت معده و رفع درد شکم و دل‏پیچه و کاهش نفخ مؤثر است، براى رفع تپش قلب و تسکین میگرن‏ و رفع سرگیجه و صداهاى داخل گوش مفید مى‏باشد.

اسرار گیاهان دارویى / 305 / پیاز

20- اگر ضماد رنده‏شده آن را روى پیشانى بگذارید، سردرد عصبى و درد نیمه‏سر یا میگرن‏ را تسکین مى‏دهد.

اسرار گیاهان دارویى / 314 / ساقه‏هاى خشک تاجریزى‏پیچ ..... ص : 313

براى درمان رماتیسم مفصلى و بیمارى قلب نافع است، به عنوان ضد اسپاسم در موارد آسم و سیاه سرفه مصرف مى‏شود، مخدر و محلل و مدر است، ترشحات غدد را افزایش مى‏دهد، در موارد التهاب‏هاى شدید پوستى و خنازیر مصرف مى‏شود، خون را تصفیه مى‏کند. در ضمن اگر مبتلا به اسهال یا سرگیجه یا میگرن‏هستید، دوز دارو باید به نصف برسد.

اسرار گیاهان دارویى / 392 / برگ چاى کوهى ..... ص : 392

خواص درمانى: 1- ده تا چهل گرم از برگ و سرشاخه‏هاى گلدار آن را در یک لیتر آب جوش دم کنید و آب صاف‏کرده آن را هر روز صبح و ظهر و شب بنوشید. قابض و مدرّ و محلّل و قاعده‏آور و ضد کرم معده و روده است، براى درمان میگرن‏ و سردردهاى عصبى و تأخیر در عادت ماهیانه زنان جوان و آسم مرطوبى و صرع و هیسترى و تسکین اعصاب مفید است.

اسرار گیاهان دارویى / 529 / برگ ریحان سبز ..... ص : 528

3- بیست تا پنجاه گرم برگ و ساقه و گل آن را مخلوط در یک لیتر آب جوش دوازده دقیقه دم کنید بعد آب صاف‏کرده آن را با عسل یا شکر شیرین کنید و هر روز سه فنجان آن را به ترتیب بعد از غذاهاى روزانه بنوشید. بادهاى غلیظ را از بین مى‏برد، محلّل ورمهاى جمیع اعضاء است، ضعف معده و ضعف اعصاب را برطرف مى‏سازد، غم و غصه را درمان مى‏کند، اسهال را متوقف مى‏سازد، انواع سردرد و سردرد نیمه سر یامیگرن‏ را تسکین مى‏دهد، براى قى کردن و سکسکه و پلیپهاى بینى مفید است.

اسرار گیاهان دارویى / 603 / برگ سازج ..... ص : 603

2- بیست تا سى گرم از آن را در یک لیتر آب جوش دوازده دقیقه دم کنید بعد آب آن را صاف کرده و با عسل شیرین سازید و بعد از هر غذا یک فنجان بنوشید، از تخمیر غذا در معده جلوگیرى مى‏کند، به معده‏هاى ناتوان نیرو مى‏بخشد، عفونت روده‏ها را برطرف مى‏سازد، برونشیت مزمن و آنژین را درمان مى‏کند، درد اعصاب و درد نیمه‏سر یا میگرن‏ را تسکین مى‏دهد، بى‏اشتهایى که پس از بیمارى و نقاهت باشد را برطرف مى‏سازد.

اسرار گیاهان دارویى / 690 / دانه شاهدانه ..... ص : 690

خواص درمانى: 1- آن را بخورید. تونیک، قابض، نرم‏کننده، مدرّ و مسکّن است، نیروبخش، اشتهاآور و قاعده‏آور است، درد شکم را تسکین مى‏دهد، سوءهاضمه را برطرف مى‏سازد، ضدّ جانور و انگل معده مى‏باشد، از قى و استفراغ شدید جلوگیرى مى‏کند، آشفتگى حال و بهم خوردگى دل را رفع مى‏نماید، بادها را پراکنده مى‏کند، براى رفع ناراحتى‏هاى پس از زایمان مفید است، نورالژى، زکام، میگرن‏، روماتیسم، دردهاى اعصاب، زخمها، کزاز، سرطان را درمان مى‏کند، قدرت جنسى را موقتا تحریک مى‏کند اما در درازمدت تصعیف مى‏سازد.

اسرار گیاهان دارویى / 745 / عاقرقرها

3- هرگاه سردرد میگرن‏ یا درد نیمه‏سر شروع مى‏شود. سر یک تکه از آن را مانند سیگار آتش بزنید تا بسوزد و دود کند و دود آن را به هر دو سوراخ بینى بینى بکشید، تسکین مى‏یابد.

اسرار گیاهان دارویى / 815 / قهوه

2- خوردن دانه‏هاى خام و نارس قهوه براى رفع میگرن‏ یا همى‏کرنیا و تب‏هاى نوبه‏اى مفید است.

اسرار گیاهان دارویى / 854 / کلم‏برگ

11- برگهاى سفت آن را اول بپزید بعد له کنید و تا گرم است بر موضع ضماد نمایید بعد با پارچه‏اى پشمى روى آن را ببندید و روزى سه بار تکرار کنید. سر دردى که از ضعف ایجاد شده باشد و سردرد نیمه سر شدید یا میگرن‏، درد کمر تا زانو یا سیاتیک یا عرق النساء، نقرس، روماتیسم، فلج و رگ به رگ شدگى عضو را درمان مى‏کند.

اسرار گیاهان دارویى / 963 / برگ درخت گلابى ..... ص : 963

2- یک‏صد و ده گرم برگ خشک آن را در یک لیتر آب جوش بیست دقیقه دم کنید بعد یک عدد گلابى کامل یعنى با پوست و دانه آن در صاف‏کرده آن خرد کنید و نگه دارید و هنگام شروع سردرد یک فنجان آب آن را بنوشید، سردرد نیمه سر یا میگرن‏ را بهبود مى‏بخشد، نوشیدن روزى یک فنجان از آن تشنجات عصبى را آرام مى‏سازد و اسهال را بند مى‏آورد، اگر شب موقع خواب نوشیده‏

اسرار گیاهان دارویى / 973 / میوه گیلاس ..... ص : 973

3- آن را له کنید و روى پیشانى بگذارید. درد نیمه سر یا میگرن‏ را درمان مى‏کند، اگر شبها پشت چشم ضماد کنید براى تقویت بینایى مفید است، اگر شبها روى صورت ضماد کنید و مدتى بماند رنگ پوست را روشن مى‏کند.

اسرار گیاهان دارویى / 1004 / لیموترش ..... ص : 1002

21- برش‏هاى لیمو را به صورت کمپرس روى سر بگذارید. سردردهاى عصبى و سردردهاى نیمه سر یامیگرن‏ و سردردهاى گرم را تسکین مى‏دهد.

اسرار گیاهان دارویى / 1028 / مرزنجوش

ادرار را باز مى‏کند و براى رفع سختى در ترشح ادرار و حیض نافع است، مستى حاصل از خمر را زایل مى‏سازد، ورم مخاط بینى را برطرف مى‏کند، میگرن‏ را درمان مى‏کند، زکام رطوبى را قطع مى‏کند، براى معالجه درد سینه و سرفه تنگى و خفقان و درد قلب مفید است، انسداد گرفتگى دماغى را باز مى‏کند، براى رفع مالیخولیا مؤثر است، کینه و حسادت را برطرف مى‏سازد، قولنجى که در اثر نفخ در روده‏ها باشد را برطرف مى‏نماید، براى تسکین دل‏پیچه و رفع استسقا مؤثر است، فرح‏آور است.

اسرار گیاهان دارویى / 1060 / تخم ناخنک ..... ص : 1060

محرّک و مهیّج و مقوّى بدن و اعتدال‏دهنده اخلاط است، سرفه‏هاى رطوبتى مزمن و تنگى نفس و خفقان سرد و استسقاء زقى که با حرارت و عطش شدید توأم نباشد را درمان مى‏کند، براى پاک کردن ریه و تحلیل بادها و معالجه یرقان سوداوى مفید است، ورم کلیه و مثانه را برطرف مى‏سازد، سنگ کلیه و مثانه را خرد مى‏کند، رعشه و ضعف عصبى و حزن و اندوه و خستگى جسمى و روحى و میگرن‏ را درمان مى‏کند، براى رفع درد معده و کبد و طحال و رحم مؤثر است.

اسرار گیاهان دارویى / 1075 / نفل

خواص درمانى: 1- پنجاه گرم از سرشاخه‏هاى گلدار آن را همراه با مقدارى برگ خشک این گیاه در یک لیتر آب جوش دم کنید و روزى 2 تا 3 فنجان آب صاف‏کرده آن را بنوشید. براى نرم کردن سینه مفید است، بى‏خوابى را برطرف مى‏سازد، دردهاى عصبى و سردردهاى یک طرف سر یا میگرن‏ و دردهاى روماتیسمى را تسکین مى‏دهد، مدرّ مى‏باشد. یک گرم آب صاف‏کرده آن را بر چشم کمپرس کنید یا با آن چشم را بشویید، ورم پلک چشم را برطرف مى‏سازد.

اسرار گیاهان دارویى / 1125 / روغن هسته هلو ..... ص : 1125

خواص درمانى: 1- مالیدن آن بر موضع براى تسکین درد بواسیر مفید است، پوست دستها را نرم و ترک‏خوردگى دستها را برطرف مى‏سازد، انواع سوختگى و جرب و سودا را درمان مى‏کند، سردرد نیمه سر یامیگرن‏ را شفا مى‏دهد، براى درمان روماتیسم مفید است.

دائرة المعارف گیاه درمانى ایران / 6 / فهرست

سردرد میگرن‏ 167

دائرة المعارف گیاه درمانى ایران / 27 / کلسیم ..... ص : 27

کلسیم خستگى را به تأخیر مى‏اندازد و یا رفع آن را سرعت مى‏بخشد و اغلب خارش‏هاى کهیرى و درد ورم مفاصل را کاهش مى‏دهد و در درمان میگرن‏ مؤثر است.

دائرة المعارف گیاه درمانى ایران / 68 / تیک دردناک و درمان آن ..... ص : 68

داروهایى که براى میگرن‏ تجویز مى‏شود همگى و همه‏ى دستورات آن در اینجا مؤثر است. مخصوصا مالیدن سرکه و گلاب و داروى مربوط به آن، یعنى داروئى که بایستى در گلاب سرکه ریخته شود و در مبحث میگرن‏گفته خواهد شد. این دارو اگر مرتبا به محل درد مالیده شود در تسکین آن مؤثر است.

دائرة المعارف گیاه درمانى ایران / 116 / سندرم منى‏یر(منییر) ..... ص : 116

نسخه‏هاى مؤثر گیاهى در موارد بیمارى میگرن‏ در این مورد نیز اثر مثبت و قابل توجهى خواهد داشت. در این مورد مى‏توانید (به قسمت میگرن‏ در همین کتاب مراجعه نمایید).

دائرة المعارف گیاه درمانى ایران / 148 / سردرد و انواع آن ..... ص : 147

علل بروز سردردها: علل مختلف و بسیارى براى بروز انواع سردردها وجود دارد که محل درد و شدت آن، در آنها متفاوت مى‏باشد. از هر چهار سردردى که در افراد ایجاد مى‏شود سه سردرد به علت فشارها و کشیدگى‏هایى است که در عضلات گردن و جمجمه به وجود مى‏آید. به این نوع سردردها اصطلاحا سردردهاى تنشى گفته مى‏شود. این سردردها به‏طور مکرر در افراد رخ مى‏دهند و به صورت درد متوسطى در هر دو طرف سر ایجاد مى‏شوند. سایر انواع سردردها مثل سردرد میگرن‏ و سردردهاى خوشه‏اى داراى علل مختلف دیگرى هستند. تعداد اندکى از سردردها داراى یک علت زمینه‏اى وخیم و جدى مى‏باشند که نیاز به توجهات فورى پزشکى دارند. براى مثال بروز یک سردرد شدید ممکن است نشانه‏اى از مبتلا شدن به بیمارى مننژیت باشد.

دائرة المعارف گیاه درمانى ایران / 149 / سردرد و انواع آن ..... ص : 147

مانند میگرن‏، در سردردهاى خوشه‏اى نیز، افزایش جریان خون به خاطر گشاد شدن رگ‏هاى مغزى دیده مى‏شود. سردردهاى خوشه‏اى در مردان بسیار شایع‏تر از زنان مى‏باشد. سیگار کشیدن و نوشیدن مشروبات‏

دائرة المعارف گیاه درمانى ایران / 150 / سردرد و انواع آن ..... ص : 147

نحوه‏ى درمان سردردهاى خوشه‏اى: پزشک ممکن است براى کم کردن مدت و شدت سردردهاى خوشه‏اى داروى ضد میگرن‏ تجویز کند. استنشاق اکسیژن از طریق ماسک مى‏تواند در تسکین یک حمله‏ى سردرد شدید و ناگهانى کمک‏کننده باشد. اگر مدت سردردهاى خوشه‏اى طولانى‏تر شوند تجویز یک دوره‏ى کوتاه‏مدت کورتون (کورتیکواستروئید) مى‏تواند به پیشگیرى از عود سردردها کمک کند. در صورت استفاده از داروهاى کورتون‏دار، این نوع داروها به تدریج باید مصرفشان کم شود و هیچ‏گاه نباید به‏طور ناگهانى مصرف آنها را قطع کرد. اگر شما مستعد ابتلاء به سردردهاى خوشه‏اى هستید نباید از دخانیات استفاده کنید و از نوشیدن مشروبات الکلى حتى به مقدار کم نیز باید خوددارى شود. زیرا هر دوى آنها باعث افزایش خطر حملات سردردهاى خوشه‏اى مى‏شوند.

دائرة المعارف گیاه درمانى ایران / 167 / سردرد میگرن ..... ص : 167

سردرد میگرن‏

دائرة المعارف گیاه درمانى ایران / 167 / سردرد میگرن ..... ص : 167

سردرد میگرن‏ که آن را سردرد یک طرفه یا سردرد نیمه سر، یا سردرد عصبى گویند. درد آن اکثرا به صورت یک طرفه است، یعنى یک طرف سر، درد مى‏گیرد و تیر مى‏کشد و با حالت تهوع همراه است. این نوع سردرد به‏طور ارثى و هم غیر ارثى یعنى به علت عوامل مختلف دیگر ایجاد مى‏گردد. زنانى که به این بیمارى دچار شده‏اند اکثرا هم‏زمان با شروع درد قاعدگى سردردشان بروز خواهد کرد و یا شدت مى‏یابد.

دائرة المعارف گیاه درمانى ایران / 167 / سردرد میگرن ..... ص : 167

گرچه تاکنون علت اصلى میگرن‏ شناخته شده نیست ولى دانشمندان و پزشکان از جمله استادان ما، آن را به یک پدیده عروقى نسبت داده‏اند. در اکثر افراد معمولا قبل از شروع درد احساس‏هایى نظیر تهوع، کاهش بینایى در قسمتى از میدان بینایى یا سایر اقسام توهمات حسى، فرارسیدن سردرد میگرنى را اعلام مى‏دارند. ازاین‏رو بیشتر بیماران با هویدا شدن این علامات مطلع مى‏گردند که سردردشان فراخواهد رسید. چون این علائم معمولا پیش‏درآمد شروع درد میگرن‏ است، بیمار با دریافت این زنگ خطر خود را آماده پذیرایى این میهمان ناخوانده‏ى دردناک و رنج‏آور خواهد کرد.

دائرة المعارف گیاه درمانى ایران / 167 / سردرد میگرن ..... ص : 167

عوامل بروز سردرد میگرن‏: کسانى که در مراحل مختلف زندگى دچار مشقت و رنج‏هاى طاقت‏فرسا گشته یا در باز کردن گره‏هاى کور زندگى عاجز مانده و در قعر اقیانوس زندگى بدون امید نجات دست و پا مى‏زنند. افرادى که دچار هیجانات و فشارهاى کارى یا روحى طویل‏المدت مى‏گردند به سردرد میگرن‏ مبتلا

دائرة المعارف گیاه درمانى ایران / 168 / سردرد میگرن ..... ص : 167

این انقباضات باعث کم شدن خون قسمتى از مغز شده که این کم‏خونى عامل خبردهنده یا علائم پیش‏رس سردرد مى‏باشد. این کم‏خونى به مرور شدیدتر گشته و باعث تغییراتى در دیواره‏ى رگ‏ها مى‏گردد. این تغییرات موجب شل شدن دیواره‏ى عروقى خون شده و این عروق حدود 24 تا 48 ساعت تونوس (سفتى) خود را از دست مى‏دهند و فشار موجود در رگ‏ها موجب گشادى آنها گشته و ضرباتى شدید به صورت کلنگ زدن یا ضربه زدن براى بیمار به وجود مى‏آورد و به نظر مى‏رسد که گسترش بیش از حد جدار عروق باعث پیدایشمیگرن‏ باشد.

دائرة المعارف گیاه درمانى ایران / 168 / سردرد میگرن ..... ص : 167

اثرات ثانوى کم‏خونى نیز خود عامل دیگرى در تشدید سردرد میگرن‏ به حساب مى‏آید. اگر سندرم میگرن‏ در مراحل اولیه و پیش‏رس به وسیله‏ى ترکیبات تارترات ارگوتامین سد شود سردرد شدیدى به وجود نمى‏آید، این ترکیبات مى‏توانند از ایسکمى یا کم‏خونى اولیه عروق جلوگیرى کرده و مانع به وجود آمدن سردرد شوند.

دائرة المعارف گیاه درمانى ایران / 168 / سردرد میگرن ..... ص : 167

یکى از عوامل میگرن‏، انقباض عروق خواهد بود. عامل دیگر، انبساط عروق است که در این مرحله اطراف عروق مایعات پولى پپتیدى شبیه به برادى کینین یافت مى‏شود و علت پیدایش آن معلوم نیست.

دائرة المعارف گیاه درمانى ایران / 169 / سردرد میگرن ..... ص : 167

میگرن‏ یک قطعه ریشه عاقرقرها را آتش بزنید و دود آن را در هر دو سوراخ بینى استنشاق کنید تا درد کاهش یابد.

دائرة المعارف گیاه درمانى ایران / 170 / سردرد میگرن ..... ص : 167

* هربار 12 مثقال برگ درخت گلابى را در یک لیتر آب جوش به مدت 20 دقیقه دم کنید. آب آن را صاف کرده و یک گلابى را با پوست و مغزهایش در آن رنده کنید و نگهدارید. هنگامى که درد میگرن‏ شروع شد روزى سه مرتبه هربار یک فنجان از آن را بنوشید.

دائرة المعارف گیاه درمانى ایران / 183 / سرگیجه ..... ص : 182

باشد. اگر علائم گوشى وجود ندارد باید دید که آیا با وضعیت بیمار ارتباط دارد یا خیر که اگر ارتباط دارد ممکن است مربوط به سرگیجه وضعى یا استوفیت‏هاى مهره‏اى باشد. اگر با وضعیت بیمار مربوط نباشد ممکن است عامل آن داروها، هیپروانتى لاسیون (زیاد نفس کشیدن)، آسیب‏هاى گردن و یا میگرن‏ باشد.

دائرة المعارف گیاه درمانى ایران / 680 / سردردهاى هنگام یائسگى ..... ص : 680

بالا و پایین رفتن سطح هورمون‏ها در بعضى خانم‏ها باعث تشدید میگرن‏ و سایر سردردها مى‏شود.

دائرة المعارف گیاه درمانى ایران / 857 / حساسیت

به‏طور کلى هرگونه محرک پیدا و ناپیدا مى‏تواند بر روى دستگاه عصبى اثر بگذارد و باعث پیدایش واکنش در این دستگاه شود که همین واکنش را حساسیت مى‏گوییم. مثلا جمع شدن خون در مویرگ‏هاى خونى و تورم آن‏ها باعث ایجاد کهیر در پوست و یا میگرن‏ در مغز مى‏شود. حساسیت‏ها به‏ویژه حساسیت‏هاى غذایى به گونه‏اى فراگیر شده و در میان مردم گسترش یافته که بعد از بیمارى‏هاى عفونى، به صورت بزرگ‏ترین و مهم‏ترین عامل بیمارکننده‏ى مردم درآمده است.

دائرة المعارف گیاه درمانى ایران / 1080 / فهرست مأخذ و منابع کتاب

381- میگرن‏

دائرة المعارف گیاه درمانى ایران / 1090 / س ..... ص : 1090

سردرد میگرن‏ 167

دائرة المعارف گیاه درمانى ایران / 1095 / م ..... ص : 1094

میگرن‏؛ 167

مجموعه مقالات قرآن و طب / ج‏1 / 125 / ویژگى‏هاى عسل ..... ص : 123

اسطو/ زرین/ ضد سردرد، میگرن‏، بى‏خوابى، ناراحتى‏هاى تنفسى‏

مجموعه مقالات قرآن و طب / ج‏1 / 125 / ویژگى‏هاى عسل ..... ص : 123

مرکبات/ زرد شفاف/ آرامش‏بخش، ضد میگرن‏ و ضد تپش قلب‏

مجموعه مقالات قرآن و طب / ج‏3بخش‏دوم / 74 / رنگ سبز: رنگ رضایت، آرامش و امیدوارى است ..... ص : 71

این رنگ در درمان بى‏خوابى و خستگى موثر بوده و میگرن‏ را تسکین مى‏دهد و نیز در درمان بیمارى‏هاى عصبى و اختلالات روانى موثر و تاثیر تعدیل‏کنندگى آن روى اشخاص عصبى تجربه شده است.

مجموعه مقالات قرآن و طب / ج‏3بخش‏دوم / 324 / نتایج: ..... ص : 323

بعضى از محققان دریافته‏اند که زنجبیل مى‏تواند از اثرات پروستاگلاندین جلوگیرى کند این ماده سبب آماس عروق خونى در مغز شده و مى‏تواند منجر به میگرن‏ گردد.

پزشکی سنتی و عامیانه مردم ایران با نگاه مردم شناختی / 5 / فهرست مطالب

درد نیم‏سر (میگرن‏، سینوزیت) 57

پزشکی سنتی و عامیانه مردم ایران با نگاه مردم شناختی / 53 / سردرد ..... ص : 53

سردرد انواع مختلف دارد، در طب سنتى اصفهان هیجده نوع آن شناخته شده است که مهم‏ترین آن‏ها عبارتند از: سردرد مشارکت معده، سردرد مشارکت رحم، سردرد صفراوى، سردرد بلغمى، سردرد سوداوى که بسیطند. اگر اخلاط مرکب شوند، یعنى امراض صفراوى، عارض دموى هم بشود، سردردهاى مرکب به وجود مى‏آید. سردرد در اثر حرارت آفتاب، در اثر فشار معده، در اثر بادهاى مختلف، در اثر ضعف دماغ، میگرن‏(که در قدیم به آن شقیقه مى‏گفتند، شقیقه یعنى نصف سر) و غیره است (تحقیقات میدانى مؤلف). در تهران اگر یک طرف سر و چشم درد مى‏گرفت ناشى از رودل بود، مریض باید مسهل مى‏خورد، سناى کوبیده را در آب یا آش ترش ریخته به مریض مى‏دادند، اگر چشم سرخ و برافروخته بود، سردرد را از گرمى مى‏دانستند، که مریض باید سفیداب روى با آب حل کرده، یا سفیداب حمام یا سرکه به پیشانى بمالد. یا تخم گشنیز را در سر قلیان ریخته بکشد، تریاک بکشد، یا بمالد. و اگر از سردى بود که سفیدى و پریدگى رنگ نشانه آن بود، آب نمک یا آب خردل بمالد، یا نمک گرم در دستمال ریخته، ببندد (شهرى: 5/ 419). اگر از باد باشد که نشانه‏اش گرفتن و ول کردن و جابه‏جا شدن درد است، باد را مى‏بندند (همان: 420).

 

 



 



  در باره میگرن(بخش دوم)



    نرم افزار طب اسلامی نور

      در باره میگرن      بخش
2


   با فوند و سایز:   توهاما 10/   14صفحه


-------------------------------------------------------------------------------

پزشکی سنتی و عامیانه مردم ایران با نگاه مردم شناختی / 57 /

درد نیم‏سر(میگرن، سینوزیت) ..... ص : 57


درد نیم‏سر (میگرن، سینوزیت)


پزشکی سنتی و عامیانه مردم ایران با نگاه مردم شناختی

/ 236 / درد نیم‏سر(سینوزیت، میگرن): ..... ص : 236

درد نیم‏سر (سینوزیت، میگرن‏):

پزشکی سنتی و عامیانه مردم ایران با نگاه مردم شناختی / 335 / شقیقه: ..... ص : 335

(در لغت به معنى نصف سر است) نام قدیم میگرن‏ است (تحقیقات میدانى مؤلف- اصفهان).

تاریخ فرهنگ و تمدن اسلام و ایران (ویژه علوم پزشکى) / 218 / دو. دستورهاى مخصوص هر مزاج ..... ص : 217

- مزاج صفراوى و استعداد بیمارى‏ها. اگر افراد صفراویمزاج این دستورها را رعایت نکنند، براى ابتلا به این بیمارى‏ها استعداد بیشترى دارند: اضطراب و تنش فکرى، میگرن‏، وزوز گوش، تپش قلب، اسهال خونى، زردى، لکبینى و افزایش خون‏ریزى هنگام عادت ماهانه، انزال زودرس، تلخى دهان، سرفه خشک، بى‏خوابى، سوزش بدون علت ادرار و لاغرى شدید.

تاریخ فرهنگ و تمدن اسلام و ایران (ویژه علوم پزشکى) / 225 / سه. اعمال دستى(یداوى) ..... ص : 223

امروزه فصد را با نام‏phlebotomy نیز مى‏شناسند و اثر آن در درمان میگرن‏، مشکلات عصبى در آپوپلکسى ایسکمیک، پلیسیتمیورا و هموکروماتوز بررسى شده و مؤثر بوده است. همچنین، در بهبود برخى از علائم ناشى از حوادث عروقى مغز (CVA) تأثیرهایى داشته‏است.

طب سنتى سینا، درمان بیماریهاى مختلف با گیاهان دارویى / 14 / سردرد

سردرد اقسام مختلف و اسباب متفاوت دارد. سردرد ممکن است عصبى باشد یا در اثر اختلالات گوارشى یا ناراحتى چشمى یا در اثر برخورد گرما یا سرماى محیط بر سر یا تنفس گازهاى سمى یا وجود آلرژیک و حساسیت نسبت به بعضى بوها یا غذاها یا همراه بعضى بیماریها باشد مانند آنفولوآنزا و سرماخوردگى و گاهى سردردهاى بسیار شدید مقدمه مننژیت مى‏باشند. سردرد ممکن است بصورت مزمن درآمده که آن نیز ممکن است بطور مکرر باشد و یا با فاصله چند هفته یا چند ماه یکبار عارض گردد در نوعى از این سردردها قبل از پیدا شدن درد چشم‏ها قدرى تار مى‏شود گاهى نقطه‏هاى نورانى دیده مى‏شود و سستى و سنگینى در دست یا پا احساس شده و گاهى حالت تهوع و استفراغ وجود دارد و گاهى بطور موقت بینائى کم مى‏شود و این علائم حدود بیست دقیقه گاهى بیشتر طول مى‏کشد گاهى همراه این علائم یکى از بازوها سست مى‏گردد این نوع اخیر از سردردها را میگرن‏ نامند در بعضى از افرادى که میگرن‏ شدید دارند حتى در صحبت کردن آنان مقدارى اختلال پیش مى‏آید. سردرد میگرنى بیشتر یک‏طرفه و گاهى دوطرفه است و در بعضى افراد یک نوبت طرف راست و در نوبت دیگر طرف چپ سردرد مى‏گیرد درباره اسباب و مداواى میگرن‏ مطالعات و آزمایشها و زحمات قابل توجهى کشیده شده و به خصوص هرچه زندگى بیشتر ماشینى مى‏شود بیماران میگرنى بیشتر مى‏گردند اگر سبب سردرد مادى باشد از روى بار زبان یا از روى عدم اشتها به غذا و یا از روى رنگ بول و یا از آثار غلبه خون که عبارتند از خستگى و خمیازه زیاد کشیدن و سنگینى سر و کندى ذهن و ظاهر شدن بثورات روى پوست بدن مى‏توان به آن پى برد اگر زبان بار داشته باشد دلیل بر پرى معده و امتلاء دستگاه گوارشى است حال اگر بار زبان سفیدرنگ باشد دلیل امتلأ معده است با سردى مزاج بیمار اگر زردرنگ باشد دلیل بر غلبه صفرا و حرارت مزاج است و اگر رنگ زرد و سفید توأم باشند دلیل بر صفرا و بلغم است، دردى که یک طرف سر را

طب سنتى سینا، درمان بیماریهاى مختلف با گیاهان دارویى / 53 / 3 - ارگوتامین(داروى میگرن) ..... ص : 53

3- ارگوتامین (داروى میگرن‏)

طب سنتى سینا، درمان بیماریهاى مختلف با گیاهان دارویى / 58 / 7 - مسمومیت با ارگوتامین(داروى میگرن) ..... ص : 58

7- مسمومیت با ارگوتامین (داروى میگرن‏)

طب سنتى سینا، درمان بیماریهاى مختلف با گیاهان دارویى / 58 / 7 - مسمومیت با ارگوتامین(داروى میگرن) ..... ص : 58

از جمله داروهائیکه براى سردردهاى مزمن یا میگرن‏ بیشتر بکار برده مى‏شود.

طب سنتى سینا، درمان بیماریهاى مختلف با گیاهان دارویى / 94 / استفراغ

5- اختلالات مراکز عصبى مانند برخورد ضربه به سر یا سکته مغزى یا شروع بعضى سردردها مانند میگرن‏ یا وجود بعضى عفونت‏ها در مراکز عصبى.

دانشنامه طب اهل بیت علیهم السلام / 136 / اهمیت دارویى عسل ..... ص : 135

فعالیت خود را افزایش دهند. عسل مى‏تواند از پیرى و ضعف زودرس جلوگیرى نماید هم‏چنین جهت ترمیم زخم‏ها و سوختگى‏ها، تقویت قلب، سرگیجه، بیخوابى، عفونت، کم‏خونى، تعادل متابولیسم، مشکلات گوارشى، سرفه و تحریکات گلو، انگل، میگرن‏، اسپاسم عضلانى، زکام، اعصاب، پوست، افزایش شیردهى و افزایش مقاومت بدن مؤثر مى‏باشد. همان گونه که یادآور شدیم عسل براى اعصاب و تقویت آن مفید مى‏باشد و شما مى‏توانید با تهیه شربت عسل که در ذیل مى‏آید به اثر معجزه‏آساى آن در آرامش اعصاب پى ببرید:

دانشنامه طب اهل بیت علیهم السلام / 276 / ذرت ..... ص : 276

ذرّت از دانه‏هایى است که غالبا محرّک عدم تحمّل غذایى براى برخى اشخاص حساس به ذرّت مى‏شود و ممکن است موجب ناراحتى‏هایى از جمله علایم آرتروز روماتیسمّى، ناراحتى‏هاى هاضمه‏اى، سردرد و میگرن‏ (در ارتباط با صرع کودکان) شود. لذا اشخاصى که عدم تحمّل غذایى وسیع دارند باید در خوردن ذرّت و فرآورده‏هاى آن با احتیاط عمل کنند.

دانشنامه طب اهل بیت علیهم السلام / 328 / ریحان ..... ص : 328

سبزى معطرى است که خاصیت درمانى فراوان دارد. ساقه‏ى گل و برگ ریحان به میزان 50 گرم در یک لیتر آب جوش و محلول صاف آنکه به عسل شیرین شده باشد براى گلودرد و میگرن‏ و گریپ مفید است.

دانشنامه طب اهل بیت علیهم السلام / 330 / گل بنفشه ..... ص : 330

جوشانده بنفشه براى درمان آنژین و جوشانده آن با عسل، براى درمان برونشیت، سیاه سرفه، گریپ و میگرن‏ مفید است. براى تهیه جوشانده‏ى بنفشه با عسل، پنجاه گرم بنفشه خشک را در یک لیتر آب سرد ریخته روى آتش حرارت دهید، وقتى جوش آمد از روى حرارت برداشته، در آن را بگذارید و به مدت 15 دقیقه دم کنید سپس با عسل، شیرین کنید.

دانشنامه طب اهل بیت علیهم السلام / 357 / درمان با کلم ..... ص : 356

برگ‏هاى خارجى کلم که سفت است و معمولا دور ریخته مى‏شود، داراى خواص بیشمارى است و در مورد میگرن‏ (سردردهاى شدید نیمه‏ى سر)، دردهاى روماتیسمى، نقرس، سیاتیک، دل‏درد، برونشیت شدید، رگ‏به‏رگ شدن اعضاى بدن، فلج اعضا و انسداد غده‏اى، استعمال مى‏شود. (برگ‏ها را تمیز کرده روى اعضاى یاد شده گذاشته چند ساعت بسته نگهدارند).

دانشنامه طب اهل بیت علیهم السلام / 437 / ارده ..... ص : 436

روغن دانه‏هاى کنجد جانشین برترى براى روغن زیتون است و به‏عنوان ظرف براى تهیه‏ى پمادها، ماده‏ى مفیدى است و معروف است که ضد روماتیسم است براى رفع میگرن‏ و سرگیجه مفید است و براى این کار باید سر را با آن مالش داد.

دانشنامه طب اهل بیت علیهم السلام / 469 / درمان بیمارى‏ها با سیاه‏دانه ..... ص : 469

«ابن بیطار» یکى از بزرگان علم طب در کتاب تذکره مى‏گوید: طبیعت سیاه‏دانه «گرم و خشک» است. از بین برنده‏ى نفخ (معده) بوده و براى تب ربع (تبى که هر چهار روز یک بار عود مى‏کند) و براى بلغم مفید است. گشاینده‏ى گرفتگى‏هاى سیستم گوارشى و تنفسى است و درمان‏کننده‏ى بادهاى موجود در اندام مختلف بدن مى‏باشد. همچنین خشک کننده‏ى رطوبت معده است و اگر به صورت کوبیده، با عسل و آب گرم میل شود، سنگ‏ریزه‏هاى کلیه و مثانه را از بین مى‏برد. مدّر بول و حیض بوده و جلادهنده‏ى رنگ پوست و چهره است. اخلاط غلیظ درون سیستم گوارشى را قطع مى‏کند و درد رحم را تسکین مى‏بخشد و باعث نرمى و سهولت در امر زایمان زنان است و اگر آن را به بینى کشند زردى (یرقان) را فایده مى‏بخشد. و اگر یک مثقال از آن با آب مخلوط شده و میل شود، تنگى نفس را سودمند است و اگر به صورت ضماد (مانند روغن و پماد) تهیه شود، براى میگرن‏ و سردردهاى شدید ناشى از سرما مفید خواهد بود.

دانشنامه طب اهل بیت علیهم السلام / 480 / درمان با گیاه خرفه ..... ص : 479

عرق برگ‏هاى خرفه به مقدار 60 تا 120 گرم براى درمان خونریزى بى‏هنگام زنان سودمند مى‏باشد، مالیدن برگ له شده‏ى خرفه جهت درمان سردردهاى (میگرن‏) تجویز شده است. خرفه غذا را گوارا و اشتها را زیاد مى‏کند. برگ و ساقه‏ى آن مسکّن التهاب صفرا و حرارت کبد است. تب‏هاى صفراوى را درمان و از خونریزى معده و ریه جلوگیرى مى‏نماید. حرارت ادرار و مثانه را از بین مى‏برد و حیض را بند مى‏آورد.

دانشنامه طب اهل بیت علیهم السلام / 483 / فهرست خواص طبى ریحان ..... ص : 483

2) دم کرده‏ى برگ ریحان معالج سردردهاى عصبى و میگرن‏ است.

دانشنامه طب اهل بیت علیهم السلام / 504 / درمان با زنجبیل ..... ص : 503

مصرف زنجبیل براى جلوگیرى از سردردهاى میگرن‏ و نوعى آرتروز به نام اوستئوآرتریت(Osteoarthritis) اثر مفید دارد، علایم ناراحتى‏هاى آرتروز روماتیسمى را از بین مى‏برد و ضدّ التهاب و ضدّ تشکیل لخته‏ى خون است و در شرایط آزمایشگاهى آثار آنتى‏بیوتیک نشان داده و باکترى‏هاى سالمونلا(Salmonella) و استافیلوکوک(Staphylococus) را از بین مى‏برد. به علاوه زنجبیل ضدّ افسردگى و ضدّ اسهال و از آنتى اکسیدان‏هاى نیرومند است و از نظر ضدّ سرطان بودن رتبه‏ى بالایى دارد.

دانشنامه طب اهل بیت علیهم السلام / 517 / درمان با انواع چاى گیاهى ..... ص : 516

نبات. خواص: ضد میگرن‏ و سردرد، تپش قلب، نفخ، آسم، آرام‏بخش، خواب‏آور شب، تقویت حافظه و معده.

دانشنامه طب اهل بیت علیهم السلام / 518 / درمان با انواع چاى گیاهى ..... ص : 516

12) چاى مرزنجوش. طبیعت گرم. طرز تهیه: 1 قاشق غذاخورى در یک قورى+ 2 لیوان آب گرم+ نبات. خواص: آرام‏بخش اعصاب، بهترین داروى میگرن‏ کهنه و درد شقیقه و سردردها، ضد نفخ معده، ضد ورم معده، ضد اخلاط مضره، ضد سرماخوردگى، ضد اسهال، خلطآور، تب‏بر، اشتهاآور.

دانشنامه طب اهل بیت علیهم السلام / 518 / درمان با انواع چاى گیاهى ..... ص : 516

13) چاى استخودوس. طبیعت گرم و خشک. طرز تهیه: 1 قاشق غذاخورى در یک قورى+ 2 لیوان آب گرم+ نبات. خواص: آرام‏بخش اعصاب، تقویت‏کننده‏ى سلول‏هاى مغز، ضد میگرن‏، زکام، آسم، برونشیت، درمان روماتیسم، مدر، ضد اگزما. (کاربرد آن در اکثر درمان بیمارى‏ها مؤثر است).

دانشنامه طب اهل بیت علیهم السلام / 617 / 6 - رژیم غذایى براى اشخاصى که ناراحتى کبدى دارند ..... ص : 616

به علاوه ممکن است ادویه‏ها و غذاهاى اسیدى و ترش مانند گوجه‏فرنگى- توت فرنگى (براى کهیر و آسم‏هاى با ریزش بینى) و حتى صیفى‏جات و سبزى‏هاى تازه نظیر لوبیا سبز (براى اگزما) و پیاز (براى اختلالات هاضمه و سردردهاى میگرن‏) و براى عده‏اى حتى دانه‏هاى گیاهى آلرژى‏زا باشند.

دانشنامه طب اهل بیت علیهم السلام / 734 / درمان استسقا(عطش)، بیمارى‏هاى کبدى و گوارشى ..... ص : 734

این عمل باعث پاکیزگى کبد و معده و خوشبویى دهان و محکمى دندان‏ها مى‏شود و گناهان را از بین مى‏برد و بلغم را قطع و درد معده و صداع (میگرن‏) را از میان مى‏برد»

دانشنامه طب اهل بیت علیهم السلام / 753 / درمان صداع و شقیقه(میگرن و سردردهاى حاد) ..... ص : 753

درمان صداع و شقیقه (میگرن‏ و سردردهاى حاد)

دانشنامه طب اهل بیت علیهم السلام / 755 / علاج سایر بیمارى‏هاى سر ..... ص : 754

امام صادق علیه السّلام در مورد صداع و سردرد شدید (میگرن‏) فرمود این را بخوان:

دانشنامه طب اهل بیت علیهم السلام / 758 / حرز قلنسوه ..... ص : 757

امام صادق علیه السّلام در مورد میگرن‏ مى‏فرماید دستت را بر روى نیمه‏اى که درد دارد بگذار و سه مرتبه بگو: یا ظاهرا موجودا، یا باطنا غیر مفقود، أردد على عبدک الضّعیف أیادیک الجمیلة عنده و أذهب عنه ما به من أذى، انّک رحیم قدیر.

دانشنامه طب اهل بیت علیهم السلام / 870 / فهرست تفصیلى مطالب

درمان صداع و شقیقه (میگرن‏ و سردردهاى حاد) 755

تاریخ فرهنگ و تمدن اسلام (ویژه علوم پزشکى) / 172 / سنبل ..... ص : 171

این گیاه، خلطآور، ضدگرفتگى عضلانى، کاهش‏دهنده قند خون، ضد نفخ و پایین‏آورنده فشار خون است و به طور سنتى براى دردهاى قاعدگى، بى‏خوابى، دردهاى رماتیسمى، هیجان‏زدگى و میگرن‏ بکار مى‏رود. ناگفته نماند سنبل را نباید در دوران باردارى مصرف کرد.

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏1 / 128 / 333 - edoC خطمى L silaniciffo aeahtlA ..... ص : 127

بهترین وى سبز کوهى بود که گل وى سفید بود ... صداع شقیقه [سردرد میگرن‏] را ضماد کردن نافع بود و این مولف گوید اگر لعاب خطمى را بگیرند و با عسل و روغن گاو زنى را دهند که دشوار زاید آسان زاید ...

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏1 / 128 / 333 - edoC خطمى L silaniciffo aeahtlA ..... ص : 127

گل خطمى، خیرو که در کتب طبى خیرى نویسند ... اگر آبش در سر کنند درد شقیقه [میگرن‏] را بازدارد. در باغ بده نوع بود خطمى خیرو، صد زینت از او در چمن و حسن جهان است. الوانش بدین موجب است از رسمى و صد برگ سرخ و جگرى و لعلى و گل شفتالو و گل کاسنى، و نخودى و لیموئى و زرد و سفید و مله، بذر آن را یک روز در آب نموده و تیرماهى، میزان و عقرب و بهارى در حمل کارند ... (ارشاد الزراعه 219) 11*. خطمى من الخبازى (تذکره 140). معروف است گل او ضعیف‏تر از برگ و ساق و هرگاه برگ و ساق او را خشک کرده کوبیده استعمال نمایند بهتر دانسته‏اند. نطول‏ 12* او جهت نرم داشتن موى و جلوس در طبیخ او جهت ورم مقعد و انضمام فم [چسبندگى دهانه‏] رحم زنان عقیم مفید ... تضمید آن جهت تحجر مفاصل‏ 13* و صلابت اعضاء ... قدر شربتش از 1 مثقال تا 2 مثقال و از طبیخ او تا 30 مثقال ...

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏1 / 179 / خواص و کاربرد درمانى امروزى گیاه: ..... ص : 179

براى گیاه خواص مسکن، مدر، خلطآور و معرق را دارا هستند و در موارد اسپاسمهاى دردناک، نور الژى، میگرن‏، قاعدگى دردناک، سرفه‏هاى خشک و اسپاسمى موثر مى‏دانند همچنین براى آن خاصیت رگ گشائى نیز قائل مى‏باشند در سوریه آن را در التهاب اعصاب موثر مى‏دانند.

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏1 / 190 / 526 - edoC بابونه رومى. L silibon simehtnA ..... ص : 189

ماده‏ها را تحلیل کند، مسام‏ها را فراخ کند، مغز را قوى کند و همه اندامهاى عصبانى را و روغنش نیز سختیها را نرم کند و بادها که در اندامها استاده بود ببرد و سپرز را زیان کند لرز و تشنج را منفعت کند و هر دردى که اندر رحم بود ببرد [تلخیص از الابنیه 56]. اخوینى آن را با نام بابونه آورده است و در بابهاى صداع [سردرد]، شقیقه [میگرن‏]. سرسام، مانیا، فالج، لقوه، وجع الاذن [گوش‏درد]، ذات الجنب، جشاء [آروغ ترش‏] آماس کلیه و مثانه، آماس رحم، درد مفاصل، عرق النساء، حمى یوم‏ 9*، حمى دق‏ 10*، ابیالوس و زمهریرى‏ 11* ترکیباتى را تجویز مى‏نماید که بیشتر به شکل لوسیون، حمام، روغن مالیدنى، تنقیه است ... (هدایه المتعلمین- 224، 231، 236، 242، ...)

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏1 / 191 / 526 - edoC بابونه رومى. L silibon simehtnA ..... ص : 189

بابونج که بابونق و به یونانى اوتیتمن نامیده مى‏شود و ما آن را بیسون مى‏نامیم ... مقوى باه و ضد سم است و دود آن حشرات را دور مى‏کند و روغن آن در کرى، میگرن‏، درد پشت، سیاتیک، درد مفاصل، نقرس و جرب سودمند است (تت تذکره 68).

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏1 / 192 / کاربرد امروزى گیاه: ..... ص : 192

گیاه داراى اثر آنالژزیک مى‏باشد و در موارد دردهاى عادت ماهیانه، میگرن‏، سردرد، درد به هنگام دندان درآوردن اطفال، نورالژى‏ها بکار مى‏رود. در اسپاسمهاى روده، کولیکهاى هپاتیک، قطع عادت ماهیانه با منشاء عصبى، اختلالات یائسگى، دپرسیون و کریزهاى عصبى و نیز از خارج در آماس ملتحمه چشم، التهابات جلدى، اکزما، کورک، جوش، خارش، دردهاى رماتیسمى و نقرس نیز از آن استفاده مى‏شود که همان موارد استفاده در طب سنتى مى‏باشد.

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏1 / 243 / 611 - edoC زراوند مدحرج L adnutor aihcolotsirA ..... ص : 242

(2*)- شقیقه، درد شقیقه- میگرن‏

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏1 / 318 / موارد مصرف درمانى: ..... ص : 318

بلادن با فلج نمودن آلات گانگیون و فلج‏Tympan که شعبه‏اى از عصب هفتم غدد بزاقى است ترشح بزاق را کم مى‏کند ترشح شیر نیز بواسطه کم شدن حس رفلکس پستان کم مى‏شود. بلادن همچنین ترشح عرق، عرق شبانه مسلولین، ترشح صفرا و پانکراس را کم مى‏کند ولى برعکس بر اثر افزایش فشار خون ادرار را زیاد مى‏کند. علاوه بر موارد فوق در آسم، سیاه‏سرفه، صرع، پارکینسون، بى‏اختیارى دفع ادرار شبانه و اسپرم موثر مى‏باشد در احتلام و نعوظ فوق العاده بخصوص نعوظى که در اثر سوزاک بوجود مى‏آید و دریاگرفتگى موثر مى‏باشد. اعصاب وازوموتور را تقویت، نبض را قوى و حرارت کم‏شده دست و پا را بحالت طبیعى برمیگرداند. بلادن پادزهر تریاک و برعکس، تریاک پادزهر بلادن است. بلادن از خارج دردهاى رماتیسمى را تسکین مى‏دهد آتروپین موجود در بلادن بازکننده مردمک چشم مى‏باشد و در درمان ورم قرنیه و عنبیه و فیسور مقعد بکار مى‏رود. هومئوپاتها آن را در موارد تب، سردرد، سرماخوردگى، درد گلو، سرفه خشک، دردهاى ناحیه شکم و ارتدکسها آن را در اسپاسم معده روده، سوء هاضمه، میگرن‏ و آرتریت بکار مى‏برند.

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏1 / 357 / تاریخچه و موارد کاربرد آن در طب سنتى: ..... ص : 356

مالیدن مخلوط آن با عسل در اکزما موثر مى‏باشد بهتر آن است که همیشه سلق را با ادویه و آبکامه بخورند 10* عصاره او با زهره کلنگ اندر بینى چکانند لقوه را سود دارد 11*. در کتاب منصورى‏ 12* آمده است که آن بلغم را قطع، تنفس را آسان و تمایل جنسى را زیاد مى‏کند و برگ آن روى زخم شهدیه‏ 13* کودکان و عصاره آن در درد گوش و میگرن‏ موثر است‏ 14* اگر به 25 گرم آب چغندر حدود یک گرم غاریقون اضافه و حل نموده و آن را بیاشامند خلطهاى غلیظ و لزج را از سینه خارج مى‏کند 15* مالیدن جوشانده غلیظ برگ آن در باد سرخ و زخمهاى دیردرمان‏پذیر موثر است. خوردن آن باعث قولنج است ولى پخته‏شده آن با عدس یا خردل و آبکامه، آب‏غوره و شراب اترج مسکن قولنج و کرامپ عضلانى است. آب برگ آن با حنا موجب تقویت و رویانیدن و خوشرنگ کردن مو مى‏شود 16*.

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏1 / 389 / خواص درمانى و موارد مصرف: ..... ص : 389

مصرف موضعى خردل موجب کشاندن خون از سایر قسمتهاى بدن به قسمتى که با خردل تماس دارد مى‏شود در نتیجه باعث قرمزى جلد و نهایتا آرامش عضله و تسکین درد مى‏شود به این ترتیب شستشوى پاها با آرد خردل خدمات باارزشى را در موارد احتقان ارگانهاى فوقانى بدن مانند شکم، مجارى تنفسى، سر، اختلالات گردش خون، میگرن‏ و سفالیت به بیمار مى‏دهد. قرار دادن ضماد آنکه سیناپسیم نامیده مى‏شود بر روى ماهیچه‏هاى ساق پا موجب تشدید جریان خون در ساق پا شده لذا در موارد سنکوب و اغماء مى‏تواند مورد مصرف قرار گیرد. در کماى مننژیت پیشنهاد شده است که پلاستر خردل را بر روى گردن بیمار قرار دهند.

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏2 / 22 / کاربرد درمانى در طب سنتى: ..... ص : 22

رته بندق هندى مى‏باشد اگر پوست خارجى میوه را گرد نموده و به اندازه یک عدس آن را در گزیدگى کژدم و رتیل تناول نموده و یا به بینى بکشند و یا حدود 5 گرم آن را با گیاه خارشتر آمیخته و میل نمایند و یا به موضع گزیدگى به‏مالند سودمند و پادزهر کلیه سموم مى‏باشد و در کاتاراکت، تب چهار یک (تب مالاریا که عامل آن پلاسمودیوم ویواکس مى‏باشد و هر 72 ساعت یکبار عود مى‏کند)، شکمروش، قى و اسهال شدید، گال، سردرد و میگرن‏ موثر مى‏باشد و در لقوه چنانچه به اندازه یک دانه فلفل سیاه از آن را به بینى بکشند و چند روز به دور از روشنائى استراحت نمایند کجى دهان برطرف مى‏شود هم‏چنین در صرع، زایل شدن حس چشائى‏ 14* و سرگیجه مفید مى‏باشد بخور دادن با پوستى که به مغز چسبیده و داخل میوه مى‏باشد در هیدروسفالى نوزادان‏ 15* و جنون و مالیدن آن با سرکه در خنازیر درد پشت و کمر و خوردن به اندازه یک نخود آن در روز به مدت چند روز درد قولنج را از بین مى‏برد و نوشیدن آن همراه با آب سرد بى‏اشتهائى را برطرف مى‏کند.

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏2 / 50 / تاریخچه و موارد مصرف در طب سنتى: ..... ص : 49

خوردن 5/ 17 گرم خیسانده شکوفه آن در روغن کنجد که به دهن القندول موسوم است با شربت هویج یا میبه‏ 18* دهانه معده را تقویت نموده و تنقیه آن اسهال را بند مى‏آورد. مالیدن روغن آن در فالج، میگرن‏، تبهاى مغز و اعصاب نافع مى‏باشد.

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏2 / 66 / موارد مصرف درمانى: ..... ص : 66

سرشاخه‏ها و رزین، در قرن نوزدهم در شمال اروپا از خاصیت ضد درد آن استفاده مى‏شد و آن را در نقرس، نورالژى، رماتیسم، سرگیجه و هیسترى به کار مى‏برده‏اند. و زمانى آن را درGlaucoma و میگرن‏ مصرف مى‏نمودند.

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏2 / 66 / موارد مصرف درمانى: ..... ص : 66

برخى پزشکان آن را در موارد آسم، آمفیزم، برونشیت، نورالژى، میگرن‏ موثر مى‏دانند(J .Valnet) .

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏2 / 91 / ترکیبات شیمیائى: ..... ص : 90

امروزه در مراکش مخلوط آن را با حنا به صورت ضماد براى برطرف کردن لکه‏ها و نقاط قهوه‏اى‏رنگ جلدFreckle و جرب یا گال‏Gale و به شکل بخور در سرگیجه و میگرن‏ و جوشانده مخلوطى از آن را با حنا، گل رز، لاواند و سنبل الطیب به صورت موضعى براى رفع خارش واژن مصرف مى‏نمایند. در سوریه به‏عنوان مدر، معرق، ضد کرم، ضد رماتیسم مورد استفاده قرار مى‏گیرد. علاوه بر مصارف درمانى براى تخمیر شیر، تهیه پنیر و یک نوع آدامس و خوش‏بو کردن اماکن از ریشه آن استفاده مى‏شود.

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏2 / 105 / 1273 - edoC ساگودانه nniL sneru atoyraC ..... ص : 105

مخلوط شیرابه تخمیر نشده با آرد برنج به شکل ضماد براى خارج کردن چرک آبسه‏ها مصرف سنتى دارد در سرماخوردگى، انفلوانزا، درد سینه به صورت بخور و به منظور آرام نمودن درد گلو و دندان به شکل غرغره از جوشانده برگ استفاده مى‏شود از میوه فندقى شکل آن پمادى تهیه مى‏شود که در میگرن‏ به پیشانى مالیده مى‏شود درخت از نظر اقتصادى براى هند بسیار باارزش مى‏باشد و از قسمتهاى مختلف آن در تهیه کرم‏هاى آرایشى، لوسیون‏هاى تقویت‏کننده مو، عرق ساگو، تهیه نوشابه‏ها و شیرینى‏ها استفاده مى‏نمایند.

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏2 / 174 / موارد مصرف درمانى: ..... ص : 174

بابونه مانند یک مسکن بر سیستم عصبى اثر گذارده مشکلات گوارشى را تقلیل داده و در سردرد، میگرن‏، نورالژى‏ها، دپرسیون ناشى از یائسگى، استرس، ترس و وحشت موثر مى‏باشد و به‏طور کلى دردهاى عصبى را آرام مى‏نماید و با شل کردن سیستم عصبى(Relax) به بیمار آرامش مى‏دهد. بابونه قاعده‏آور و در عقب‏افتادگى قاعدگى موثر مى‏باشد.

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏2 / 201 / موارد مصرف: ..... ص : 201

از کاپیتولها در موارد قاعدگیهاى دردناک و به‏عنوان پیش‏انداز قاعدگى، قولنجهاى با منشاء عصبى، نفخ، بیماریهاى روحى با منشاء عصبى، هیسترى، لکوره و رفع اختلالات هاضمه که مربوط به ضعف عمل دستگاه گوارش باشد درصورتى‏که التهابى در دستگاه وجود نداشته باشد و پیشگیرى از بروز میگرن‏ استفاده سنتى به عمل مى‏آید.

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏2 / 201 / در استعمال خارج: ..... ص : 201

از جوشانده گل‏ها به صورت پماد براى مبارزه با کوفتگى و زخمهاى سطحى هم‏چنین قرار دادن ضماد آن بر روى پیشانى براى رفع سردرد و میگرن‏ استفاده مى‏شود.

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏2 / 240 / تاریخچه، شناسائى و موارد مصرف آن در طب سنتى: ..... ص : 239

ابن بیطار به نقل از بولس مى‏نویسد حنظل در سردرد، میگرن‏، صرع، ابلیمیا 8* لقوه مزمن، تنگ نفس، ارتوپنه، آسم، سرفه مزمن و بیماریهاى کلیه و مثانه موثر است‏ 9*.

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏2 / 258 / ب - موارد مصرف درمانى در طب سنتى: ..... ص : 257

برگ این دو درختچه ضد نفخ، مقوى معده و احشاء (13*) گشاینده سده بلغمى‏ 16*، هاضم و برطرف کننده تنگ نفس ناشى از خلط بلغمى مى‏باشد (14*). چکاندن رب اترج در چشم‏Leukoma و مالیدن آن اکزما را برطرف مى‏سازد 17*. روغن پوست میوه داروى فالج، استرخاء عصب و لقوه (12*) و طبیعت آن گرم و خشک مى‏باشد و به بینى کشیدن آن تسکین‏دهنده دردسر شخص سردمزاج و میگرن‏ و به طور موضعى مسکن درد مفاصل، درد دندان، سیاتیک، درد گرده و اختلاج‏ 18* و رفع‏کننده لرز تب ربع‏ 19* و رویاینده مو مى‏باشد و هنگام سفر براى گرم کردن آن را به پا مى‏مالند. براى تهیه روغن پوست 6 عدد پوست زرد را در مخلوطى از 450 گرم روغن زیبق و 450 گرم روغن گل شب‏بو و یا 900 گرم روغن کنجد وارد نموده و مدت سه شبانه روز آن را در آفتاب مى‏گذارند این عمل را سه تا چهار بار با تجدید نمودن پوست تکرار مى‏نمایند (14*).

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏2 / 269 / تاریخچه و موارد مصرف در طب سنتى: ..... ص : 268

مطالعات در مورد خواص و کاربرد گیاه توسط غافقى (متوفى 565 هجرى قمرى) و شریف ادریسى (576 هجرى قمرى) انجام شده که ابن بیطار در جامع مفردات خود شرح داده و پزشکان بعدى مختصرى به آن اضافه نموده‏اند طبق نظریات پزشکان سنتى بوئیدن گل آن در سردرد و میگرن‏ موثر است‏ 8*، جوشانده ریشه و یا روغنى که از قرار دادن ریشه و یا برگ آن در روغن بادام شیرین طبق روشى کلى به دست مى‏آید در فالج‏]Paralysis[ و لقوه‏]Facial paralysis[ ، استرخاء]Paresis[ مزمن، سرفه مزمن، تنگ نفس و آسم سودمند است. خوردن ریشکهاى آن با بسفایج و مقل ارزق بلغم و سودا را از بین مى‏برد و اگر حدود 25/ 1 گرم آن را با روغن بادام چرب نموده با همان اندازه افستین و کتیرا مخلوط و میل نمایند بلغم و صفرا را خارج مى‏کند. جوشانده ریشه آن در روغن در امراض دهان و معده موثر و قى‏آور مى‏باشد به‏ویژه اگر با گل پنیرک مصرف شود. جوشانده رقیق آن مانند شیطرج پوست بدن را مى‏سوزاند و با سرکه در بهق سفید]Vitiligo alphos[ و بهق اسود]Lentigo[ و برص، سیاتیک و درد مفاصل و همچنین روغن آن در سیاتیک موثر مى‏باشد. ضماد یا جوشانده رقیق آن در صورتى که موضع را با این دارو آن اندازه مالش دهند که زخم شود در داء الثعلب‏]Alopecia[ موثر است. مضمضه با جوشانده شاخه و برگ آن در سرکه درد دندان را تسکین مى‏دهد.

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏2 / 270 / موارد مصرف درمانى: ..... ص : 270

ظیان مدر و مسهل قوى است ولى به علت دفع زیادى آب و مسمومیت حاصل از آن مورد توجه نمى‏باشد همچنین بو کردن عصاره آن در موارد سردرد و میگرن‏ به علت آسیبى که به مخاط بینى وارد مى‏کند شهرت سابق خود را از دست داده است. از ظیان به‏طور موضعى در موارد نقرس، دردهاى رماتیسمى، آرتریت، دردهاى عصبى و بافت‏ها، زخمهاى چرکین و خنازیرى استفاده به عمل مى‏آید. در اثر خشک شدن سمیت گیاه کمتر مى‏شود همچنین جوانه‏هاى تازه گیاه سمیت و تلخى ندارد و به صورت پخته و یا پرورده شده در سرکه به‏عنوان چاشنى مورد استفاده قرار مى‏گیرد.

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏2 / 294 / خواص و موارد مصرف درمانى: ..... ص : 294

در غرب افریقا و انگلوساکسن‏ها به‏عنوان ضد دپرسیون (با دوز پائین) استفاده مى‏کنند. از کولا در دوران نقاهت بیماریهاى مزمن، سردرد، میگرن‏، اسهال، اسهال خونى و به‏طور کلى به‏عنوان یک محرک و تقویت کننده استفاده به عمل مى‏آید.

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏2 / 313 / تاریخچه و موارد مصرف آن در طب سنتى: ..... ص : 312

پزشکان بعدى علاوه بر ذکر موارد فوق مى‏نویسند مالیدن آن به سر و پیشانى در سردرد و میگرن‏ و با کندر در زخمها مفید مى‏باشد و به چشم کشیدن محلول رقیق آن در لکه سفید روى قرنیه و با شیر زنان و یا سفیده تخم‏مرغ در ورم ملتحمه و ناخنه(Pterigium) و با عسل جهت‏Ulcerative blepharitis 11* و با آب مورد جهت دمعه (اشکریزش) و با آب ترب در کبودى زیر چشم و ضماد آن با آب گشنیز و یا آب کرفس تازه، روغن زیتون و سرکه در پاره‏گى عضله و ورم آن و شکستگى استخوان نافع مى‏باشد. براى جلوگیرى از زیان رساندن آن به اشخاص گرم‏مزاج و مثانه و جلوگیرى از خواب و سرگیجه، آن را با عسل همراه مى‏نمایند. در بیماریهاى چشم باید آن را با شیر زن یا سفیده تخم‏مرغ مصرف نمایند.

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏2 / 377 / تاریخچه: ..... ص : 376

ابن سینا مى‏نویسد اگر زعفران را با زرده تخم‏مرغ و 2 برابر آن روغن زیتون مخلوط نمایند در سختى، چسبندگى و زخم رحم سودمند مى‏باشد 8*. به‏طور موضعى در درد زانو، اریون، سردرد و میگرن‏ موثر است‏ 9* و بالاخره زعفران معده را تقویت، کلیه و مثانه را پاک و سنگ آن را خرد مى‏کند، بوئیدن آن خواب مى‏آورد و مالیدن محلول آن به چشم در بلفاریت زخمى‏Ulcerative blepharitis 10*Psorophtalmia 11*، ضعف دید چشم و زردى حاصل از بیماریها موثر است. افراط در خوردن زعفران به کلیه و اعصاب زیان رسانده و باعث اختلال حواس، از بین رفتن اشتها و تهوع مى‏شود. براى جلوگیرى از زیان آن را با انیسون و سکنجبین مى‏خورند، مقدار خوراک آن تا 5 گرم است‏ 12*.

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏2 / 425 / موارد مصرف درمانى: ..... ص : 425

در هموپاتى از تنتور ریزوم تازه، در رماتیسم، میگرن‏، قولنج، هموروئید، احساس صداهاى مبهم در گوش و بعضى مواقع در گواتر استفاده درمانى به عمل مى‏آید. مقدار خوراک تنطور 15- 10 قطره 3- 2 بار در روز است.

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏2 / 431 / موارد مصرف درمانى: ..... ص : 431

از اسانس‏Citonella در موارد سرماخوردگى، گریپ، سردرد، میگرن‏ و دردهاى عصبى و نفخ، استفاده درمانى به عمل مى‏آید. چون حشرات از بوى آن فرار مى‏کنند براى راندن آنها اسانس را به بدن مى‏مالند.

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏2 / 449 / احتیاط: ..... ص : 449

در موارد حساسیت نسبت به گیاه، میگرن‏، دپرسیونهاى شدید

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏2 / 498 / تاریخچه: ..... ص : 497

دفع دیژیتال از طریق ادرار مى‏باشد مهمترین خاصیت دیژیتال در دوران دم مى‏باشد زیرا تعداد ضربان قلب را کم مى‏نماید با خوردن مقدار نیم الى یک گرم برگ آن گاهى تعداد ضربان به 40 الى 30 مى‏رسد ولى قوه انقباض قلب در این موقع قوى‏تر است ولى اگر به مقدار زیاد مصرف شود در ابتدا ضربان قلب کم ولى به زودى زیاد مى‏شود و بالاخره فشار داخلى عروق کم، ضربان کند و ضعیف و متدرجا قلب از حرکت بازمى‏ماند ... دیژیتال به مقدار خوراکى بر تنفس اثرى ندارد ولى به مقدار زیاد تنفس را سریع مى‏نماید دیژیتال در استسقاهاى عارضه از امراض قلبى به‏عنوان مدر اثر مى‏نماید. در نارسائى قلبى با مصرف دارو و عضله قلب قوه طبیعى خود را به دست آورده، حرکات قلب منظم، عمل دوران دم اصلاح و کنژسیون پاسیو بعضى ظروف را رفع مى‏نماید. در میگرن‏ مخلوطى از 10 سانتى‏گرم دیژیتال و 20 سانتى‏گرم گنه‏گنه به صورت حب یکى صبح و یکى شب به بیمار مى‏دهند. در تبهاى بثورى، رماتیسم حاد مفصلى و ذات الریه مفید است.

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏3 / 24 / تاریخچه، شناسائى و موارد مصرف در طب سنتى: ..... ص : 23

در سردرد معروف به" بیضه" (6*) بسیار سودمند مى‏باشد (رازى: 7*). براى فالج، لقوه، درد مفاصل، سیاتیک، قولنج و به بینى کشیدن مخلوط آن با شیر براى میگرن‏ خوب است مدر مى‏باشد. آن را به تنها نباید مصرف کرد بلکه باید با صبر، قنطوریون، سورنجان، کمافیطوس [خیار شنبر، سکبینج، تربد، حب بلسان، نمک هندى و امثال آنها] (براى مصارف خوراکى و تنقیه) آمیخته و به کار برد (هروى: 8*).

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏3 / 199 / موارد مصرف درمانى: ..... ص : 199

در نارسائى اعمال کبد، قولنج کبدى، میگرن‏ که منشاء آن از کبد باشد، یرقان، قطع قاعدگى زودرس، اشکال در وقوع قاعدگى و به عنوان ضد استفراغ و تشنگى، بیمارى‏هاى جلدى مانند اکزماى مزمن، پسوریازیس، زرد زخم کودکان اکزانتم و تبخال.

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏3 / 229 / تاریخچه: ..... ص : 229

چون بوى گل‏ها مانند بوى یاسمن مى‏باشد نام جنس گیاه از واژه ایتالیائى‏' ' Gelsomino ' ' به معنى یاسمین گرفته شده است. بومیان امریکا از آن به عنوان تب‏بر استفاده مى‏نمایند. از ابتداى قرن نوزدهم در طب وارد شده است و در تب‏هاى صفراوى‏ و سپس در میگرن مورد استفاده قرار گرفته است.

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏3 / 229 / موارد مصرف درمانى: ..... ص : 229

مصارف داخلى: نورالژى، میگرن‏، سیاتیک، درد دندان، رماتیسم، خارش، دردهاى ناشى از حادثه، مننژیت، آسم و سیاه‏سرفه.

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏3 / 230 / اشکال داروئى و مقادیر خوراک: ..... ص : 230

در میگرن‏ از مخلوط آن باLavandula angustifolia ، رزمارى مى‏توان استفاده نمود.

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏3 / 269 / تاریخچه و موارد مصرف آن در طب سنتى: ..... ص : 268

مؤلفین تحفه و مخزن الادویه علاوه بر ذکر موارد مصرف درمانى فوق الذکر مى‏نویسند سوس که به اصفهانى" مژو" و به ترکى" شیرین‏بیان" نامیده مى‏شود پزنده اخلاط غلیظ، خلطآور، قاعده‏آور، ضد نفخ و تقویت‏کننده اعصاب و در بیمارى‏هاى عصبى، بواسیر، تنگى نفس موثر است اگر از اول فروردین تا اول تیر هر روز حدود 5/ 1 گرم آن را با 75/ 0 گرم شکر و رازیانه بنوشند رگ‏هاى بدن را پاک نموده، چهره را خوشرنگ و در تب‏هاى مزمن، سردرد، میگرن‏، نقصان فعل حسن بینائى موثر است و با آب بهنگره (14*) در صورت تکرار عمل در ریزش موى سر سودمند است. براى جلوگیرى از زیان رساندن آن به کلیه آن را با کتیرا همراه و مصرف مى‏نمایند (حکیم مومن، عقیلى خراسانى: 15*).

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏3 / 323 / تاریخچه و موارد مصرف در طب سنتى: ..... ص : 322

ابن سرابیون آن را در مانیا، میگرن‏، یرقان، خنازیر و عرق گز(Sudamina) موثر دانسته است (به نقل ابن بیطار: 5*).

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏3 / 323 / تاریخچه و موارد مصرف در طب سنتى: ..... ص : 322

گرم و خشک است در درجه سوم از خوردن آن باید پرهیز کرد زیرا تشنج (اسپاسم) مى‏آورد. در وسواس ناشى از سودا و میگرن‏ سودمند است (هروى: 6*).

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏3 / 411 / موارد مصرف درمانى: ..... ص : 411

خستگى روحى و جسمى، خواب‏آلودگى، دپرسیون خفیف، فشارها و دردهاى عصبى، دردهاى رماتیسمى، سردرد، میگرن‏، نارسائى قلب، آرتریت، دیابت.

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏3 / 426 / تاریخچه و موارد مصرف در طب سنتى: ..... ص : 426

گیاه از زمان‏هاى بسیار دور شناخته است به اوستائى‏Urvasna (1*)، آرامى‏Rasan به سریانى‏Agarsha و به یونانى‏Elenion نامیده شده است. دیوسکورید ذیل‏Elenion که اصطفن و حنین آن را به" الانیون" معرب نموده‏اند مى‏نویسد آن را سمفوطن(Symphyton) ، نقطاریون(Nektarion) ، قلاونیون‏Kleonia ... (2*) نامیده‏اند. نوشیدن جوشانده ریشه آن پیشاب و خون قاعدگى را روان مى‏سازد و اگر از آن با عسل فراورده لیسیدنى تهیه و مصرف شود به علت خاصیت گرمى که دارد براى سرفه، تنگ نفس ایستاده(Ortopena) ، شکاف‏خوردگى عضله، نفخ، گزش خزندگان خوب است. ضماد پخته شده برگ آن در شراب براى سیاتیک و مرباى ریشه آن در شراب کهنه (3*)، براى معده و مخلوطى از 50 مثقال آن در شش قوانوس، افشره انگور پس از گذشت سه ماه از تهیه آن براى ریه و سینه خوب و پیشاب‏آور است. قراطس (قرن اول پیش از میلاد) گوید نوعى از راسن در مصر مى‏روید که ساقه‏هاى آن بر روى زمین مفروش و برگ آن به برگ عدس شباهت دارد. اگر یک ریشه از ریشه‏هاى آن را با شراب بنوشند در گزش خزندگان سودمند است (دیوسکورید: 4*). جالینوس در مقاله ششم گوید که افزون بر گرمى و خشکى داراى رطوبت مى‏باشد لذا از آن در تهیه فراورده‏هاى لیسیدنى براى خارج کردن اخلاط غلیظ و چسبناک سینه و ریه و [جوشانده ریشه به‏طور موضعى‏]*، در میگرن‏ و دررفتگى مفاصل ناشى از رطوبت استفاده مى‏شود. ابن ماسویه گوید براى دردهاى مزمن سردرد و درد ورک و باد غلیظ در مفاصل سودمند است. مثانه را تقویت مى‏کند، در تکرر ادرار ناشى از سردى موثر است و بطور موضعى شکستگى استخوان و کوفتگى را درمان مى‏کند. زیاده‏روى در مصرف آن باعث سردرد مى‏شود و حنین در (کتاب)" عهد ابقراط" گوید راسن برطرف‏کننده اندوه و خشم و شفادهنده بیمارى‏ها است و شراب تهیه شده از آن دهانه معده را تقویت مى‏کند (رازى: 5*). اگر زن بخور آن را به خود برگیرد خون قاعدگى را

دائرة المعارف طب سنتى (گیاهان دارویى) / ج‏3 / 477 / تاریخچه و موارد مصرف در طب سنتى: ..... ص : 475

پوست سبز بیرون در اکزما و عصاره آن با عسل در گلودرد، بثورات دهان، خون آمدن از لثه و تقویت آن بى‏نظیر و مالیدن جوشانده پوست آن با حنا در سردرد مزمن، میگرن‏، فالج و نقرس موثر است.

قرآن و طب / 167 / خواص دارویى انار ..... ص : 166

2- برگ درخت انار: به حالت تازه یا خشک، جوشانده‏هاى مطبوعى مى‏دهد که در ضعف اعمال معده، کمى اشتها، حالت تهوع، ضعف عمومى، کم خونى دختران جوان، در رفع حالت خستگى عمومى پس از پایان بیماریها، میگرن‏، حالت اسهالى مزمن و غیره، اثر مفید دارد. از معایب آن تنها این است که خشک‏مزاجى ایجاد مى‏کند.

قرآن و طب / 237 / فوائد شیر ..... ص : 236

شیر براى درمان بیمارى‏هاى؛ خونریزى، کم‏خونى، ضعف، سردرد، میگرن‏، سستى اعصاب، زخم معده و اثنى عشر، زیادى اسید معده، پائین‏افتادگى معده و روده و کلیه و رحم، اگزما (سودا)، ریزش مو، نزله بینى، جهاز تنفس، رماتیسم، برنشیت، سوءهاضمه، اسهال مزمن، استسقاء آسم (آستم)، تب زرد، تصلب شرائین، بواسیر، آپاندیسیت، نارسایى کبد، نارسایى جنسى، اتساع معده، دیابت (مرض قند)، اوائل سل، البومین ادرار، همچنین براى اعتیادات مفید است.

بررسى متون طب شیعه در تاریخ پزشکى / 27 / پزشکى در سایر کشورها ..... ص : 26

سومرى‏ها که لااقل پنج هزار سال عمر دارد، دستورهاى درمانى و نسخه‏هاى نوشته شده که عده‏اى از آنها حاوى دستورات بهداشتى نیز مى‏باشد، کشف شده که بعضى از آنها به خط میخى بر روى خشت‏هاى گلین ثبت شده است و یکى از معروف‏ترین آثار پزشکى و درعین‏حال قدیمى‏ترین و جالب‏ترین آنها «قانون یا منشور حمورابى است‏Code of Hammurabi که به‏وسیله پادشاه بابل به نام حمورابى در اواخر سلطنت وى حک شده است و احتمالا بین 2123 تا 1686 قبل از میلاد بوده است و عموما آن را در حدود 2000 سال قبل از میلاد مى‏دانند. مسلما این قانون مجموعه قوانین و نظاماتى است که سالیان دراز قبل از حمورابى مورد عمل بوده است ... شرح حال‏هائى که بر روى لوحه‏هاى بابلى به دست آمده گرچه ساده‏اند ولى از نظر دقت و صحت نظر دست‏کمى از پاپیروس‏هاى مصرى ندارند. در این لوحه‏ها شرح نشانه‏ها و پیش‏گوئى درباره بیمارى و راه و روش درمان به تفصیل ذکر شده و بعضى بیمارى‏ها مانند میگرن‏، اوتیت متوسط، یرقان، ذات الجنب و سنگ کلیه کم‏وبیش شرح داده شده‏اند ... آنچه باید دانست آنست که طب بین‏النهرین همانند طب مصرى اثر بسیار زیادى بر طب یونانى و درنتیجه طب قرون وسطى و بعد طب جدید داشته و مخصوصا در قسمت داروها طب بین‏النهرین امتیاز فوق‏العاده داشته است».

معارف گیاهى / ج‏1 / 135 / ترکیبات شیمیایى ..... ص : 134

ضمنا خوردن دم‏کرده سرپوله براى رفع میگرن‏ و سرگیجه نافع است و براى رفع آشفتگى و حالت قى و رفع ترشى معده مؤثر مى‏باشد.

معارف گیاهى / ج‏1 / 366 / خواص - کاربرد ..... ص : 366

گیاه شاهدانه مسکن واقعى و موثرى براى درد شکم و معالجه سوءهاضمه با علائم درد و براى سرطانها و زخمها اثر شفابخش دارد به علاوه براى معالجه میگرن‏ و نورالژى و روماتیسم و درد اعصاب مفید است [کرست و پتلو**]. در شبه‏جزیره مالایا برگهاى آن را مى‏کشند و دود مى‏کنند براى رفع مسمومیت مفید است [باکر*]. از تخم آن پس از اینکه به ترتیب خاصى تهیه و به صورت دارو آماده شد براى پایین‏افتادگى رحم و کمک به وضع حمل و به عنوان تب‏بر استفاده مى‏شود [فوکود].

معارف گیاهى / ج‏1 / 376 / ارده ..... ص : 375

همچنین براى رفع بیمارى‏هاى رحم توصیه مى‏شود [ابرت‏]. روغن دانه‏هاى کنجد جانشین برترى براى روغن زیتون است و به عنوان ظرف براى تهیه پمادها، ماده مفیدى است و معروف است که ضد روماتیسم است [گوره*]. براى رفع میگرن‏ و سرگیجه مفید است و براى این کار باید سر را با آن مالش داد [پتلو* و مى‏نات*].

معارف گیاهى / ج‏2 / 386 / خواص - کاربرد ..... ص : 383

خوردن دانه‏هاى خام و نارس قهوه براى رفع میگرن‏ یا همى‏کرنیا و تبهاى نوبه‏اى تجویز مى‏شود [کوئى‏زمبینگ‏].

معارف گیاهى / ج‏3 / 70 / خواص - کاربرد ..... ص : 70

برگها و ساقه‏هاى گیاه را در روغن زیتون مى‏جوشانند و براى پیشگیرى از عوارض وخیم گزیدگى مار آبى روى موضع مى‏مالند. از دم‏کرده 50 گرم سرشاخه گلدار و برگ گیاه خشک در هزار گرم آب جوش براى شست‏وشوى چشم و رفع ورم پلک چشم به‏طور کمپرس و شست‏وشو استفاده مى‏شود. اگر از این دم‏کرده روزى 3- 2 فنجان خورده شود براى نرم کردن سینه و رفع بى‏خوابى مؤثر است. ضمنا مدر مى‏باشد و دردهاى عصبى، سردردهاى یک‏طرفه یا میگرن‏ و دردهاى روماتیسمى را تسکین مى‏دهد. اسراف آن یا مداومت در مصرف ممکن است در بعضى اشخاص ایجاد سردرد و سرگیجه و آشفتگى و تهوع نماید. لذا مصرف داخلى آن باید با

معارف گیاهى / ج‏5 / 53 / خواص - کاربرد ..... ص : 53

در فرانسه براى تصفیه خون در مورد ناراحتى‏هاى جلدى مرسوم است از 30- 8 گرم ساقه‏هاى گیاه در یک لیتر آب جوشانده‏اى تهیه مى‏کنند یعنى از 8 در 1000 شروع و بتدریج اضافه مى‏کنند و هیچ‏وقت از 30 گرم در 1000 گرم تجاوز نمى‏کنند. جوشانده را مى‏گذارند بجوشد تا به نصف برسد و روزى 3- 2 فنجان مى‏خورند. براى اشخاصى که میگرن‏، اسهال یا سرگیجه دارند، دوز آن نصف مى‏شود.

معارف گیاهى / ج‏5 / 97 / خواص - کاربرد ..... ص : 96

برگ و گل بابونه اثر کرم‏کشى نیز دارد و در دفع کرمک مفید است چه با مالیدن دم‏کرده آن در مقعد و چه با خوردن آن. گذاردن ضماد گیاه روى پیشانى براى تسکین سردرد و همچنین در مورد میگرن‏ مفید است. گرد سرشاخه گلدار گیاه و تنطور آن حشره‏کش است.

معارف گیاهى / ج‏5 / 98 / مطالعات جدید علمى دانشمندان در مراکز تحقیقاتى جهان بر روى گیاه بابونه کبیر ..... ص : 97

داراى خواص متعددى است، از جمله براى پیش‏گیرى از میگرن‏ آثار مفیدى دارد.

معارف گیاهى / ج‏5 / 99 / مطالعات جدید علمى دانشمندان در مراکز تحقیقاتى جهان بر روى گیاه بابونه کبیر ..... ص : 97

همسر مدیر عامل بهدارى کمپانى ملى زغال سنگ که از یک میگرن‏ شدید مزمن رنج مى‏برد، به توصیه یکى از کارگران هر روز مقدارى برگ بابونه کبیر را مى‏جوید. با کمال تعجب متوجه شد که پس از مدتى بیماریش کمى بهتر شده و پس از 14 ماه بهبودى کامل یافت. شوهر این خانم داستان این تجربه را به‏Dr .E .Stewart Johnson که در کلینیک شهر لندن کار مى‏کرد، گزارش داد. دکتر جانسون بى‏درنگ خوردن برگهاى بابونه کبیر را به ده نفر از بیمارهایش که مبتلا به میگرن‏ بودند، توصیه کرد. پس از مدتى سه نفر آنها بکلى بهبود یافتند و 7 نفر دیگر گزارش دادند که بهبودى محسوسى یافته‏اند. سپس دکتر جانسون این دارو را به 270 نفر دیگر از بیمارهایش که مبتلا به میگرن‏ بودند، تجویز کرد. و نتیجه مطالعاتش نشان داد که 70 درصد آنها بهبودى محسوسى پیدا کردند. پس از آن دکتر جانسون که از این توفیق به وجد آمده بود، بررسى علمى وسیعى را طرح و آغاز کرد. در این طرح به تعداد زیادى از بیماران برگ بابونه مى‏داد و به تعدادى نیز پلاسبو، وى طورى عمل مى‏کرد که هیچ‏یک از بیماران داوطلب و مجریان تحقیق نمى‏دانستند که کدام داوطلب بابونه کبیر خورده است و کدام پلاسبو. نتیجه آزمایش نشان داد که بابونه محسوسا آثار برتر و شفابخشى نسبت به پلاسبو داشته است.

معارف گیاهى / ج‏5 / 99 / مطالعات جدید علمى دانشمندان در مراکز تحقیقاتى جهان بر روى گیاه بابونه کبیر ..... ص : 97

چندى بعد نتایج یک تحقیق بسیار وسیع علمى در این‏باره در مجله پزشکى انگلیسى‏Lancet انتشار یافت. در این تحقیق 72 نفر مبتلا به میگرن‏ سخت، داوطلب آزمایش شده بودند و به عده‏اى از آنها که به‏طور اتفاقى و تصادفى طبق روش علمى آمار انتخاب شده بودند، روزى یک کپسول محتوى پودر برگ بابونه کبیر و یا برگ منجمد خشک بابونه کبیر «معادل دو برگ متوسط گیاه» داده مى‏شد و به عده‏اى دیگر از آنها روزانه یک کپسول پلاسبو که از نظر شکل ظاهرى هیچ تفاوتى با کپسولهاى برگ گیاه نداشتند داده مى‏شد. به‏طورى‏که هیچ‏یک از

معارف گیاهى / ج‏5 / 100 / بابونه کبیر به عنوان عامل کاهش فشار خون ..... ص : 100

در آزمایشى که در مورد اثر بابونه کبیر بر روى میگرن‏ انجام گرفت نشان داده شد که این گیاه ممکن است براى کاهش فشار خون نیز مؤثر باشد. فشار خون بالا یکى از اختلالات جدّى است که نیاز به دقت و مراقبت شدید پزشکى دارد. مصرف بابونه کبیر هیچ عوارض جانبى نامساعدى بیشتر از داروهاى شیمیایى صنعتى استاندارد فشار خون، ندارد بنابراین اشخاصى که مبتلا به فشار خون هستند به راحتى مى‏توانند این گیاه را امتحان کنند.

معارف گیاهى / ج‏5 / 100 / بابونه کبیر به عنوان عامل مؤثر در رفع ناراحتى‏هاى زنانه ..... ص : 100

خاصیت ضد اسپاسم بابونه کبیر نه فقط عضلات نرم مجارى هاضمه بلکه عضلات نرم رحم را نیز آرام مى‏کند. احتمالا یکى از دلایل تأثیر بابونه کبیر بر روى میگرن‏، توانایى این گیاه در خنثى کردن آثار زیان‏آور موادى است به نام پروستاگلاندین. در

معارف گیاهى / ج‏5 / 101 / مقدار مصرف ..... ص : 101

براى کنترل میگرن‏ دو عدد برگ تازه متوسط بابونه کبیر و یا دو برگ منجمد آن را در روز باید جوید. و یا از کپسولى که حاوى 85 میلى‏گرم برگ گیاه است در روز استفاده کرد. بابونه کبیر تلخ است و لذا اغلب خوردن کپسول آماده را به جویدن برگ ترجیح مى‏دهند.

معارف گیاهى / ج‏5 / 101 / مقدار مصرف ..... ص : 101

چون بابونه کبیر عادت ماهیانه را افزایش مى‏دهد، بنابراین زنان باردار باید از خوردن آن احتراز کنند. در برخى موارد ممکن است خوردن بابونه کبیر موجب زخم یا التهابهایى در داخل دهان شود و یا ایجاد دل‏درد کند، این موارد با قطع خوردن آن رفع خواهد شد. چون بابونه کبیر ممکن است در جلوگیرى از لخته شدن خون مؤثر باشد، اشخاصى که مبتلا به اختلالات خونى از جمله این اختلال هستند و از داروهاى ضد لخته شدن خون استفاده مى‏کنند، براى خوردن بابونه کبیر باید با پزشک مشورت نمایند. در مورد اشخاص مبتلا به میگرن‏ بابونه کبیر میگرن‏ را کاهش مى‏دهد ولى مصرف آن در کوتاه‏مدت معالجه نمى‏کند و باید در مدت درازى مصرف شود. تا به‏

معارف گیاهى / ج‏5 / 284 / خواص - کاربرد ..... ص : 284

طبق نظر حکماى طب سنتى هوفاریقون یا علف چاى از نظر طبیعت خیلى گرم و خشک است و از نظر خواص معتقدند که محلل و خشک‏کننده است و گرفتگى‏ها را باز مى‏کند و اخلاط و لزجى‏ها را از هم مى‏پاشد. خوردن آن براى کزاز و باز کردن گرفتگى‏هاى معده و کبد و ازدیاد ترشح ادرار نافع است و قاعده‏آور و مسهل صفرا مى‏باشد. اگر دم‏کرده برگ آن با سرکه رقیق و یا مستقیما عصاره برگ آن مرتبا تا 40 روز خورده شود، براى رفع درد ناحیه سرین و همچنین براى سیاتیک و نقرس مفید است. اگر تخم گیاه هر روز تا 2 گرم با عسل مخلوط و خورده شود براى سیاتیک بسیار نافع است. ضماد برگ آن براى پاک کردن و التیام زخمها و جراحتهاى شدید و وخیم و سوختگى آتش مفید است. پاشیدن گرد برگ براى پاک کردن زخمهاى متعفنه بسیار مؤثر است. دم‏کرده آن براى میگرن‏ و سردردهاى عصبى و تأخیر در عادت ماهیانه زنان جوان، آسم مرطوب، صرع، هیسترى و تسکین اعصاب مفید است. مقدار خوراک آن تا 4 گرم است که به صورت گرد مستقل و یا به صورت دم‏کرده یا جوشانده استفاده مى‏شود. براى تهیه دم‏کرده یا جوشانده 40- 10 گرم برگ و گل را در 1000 گرم آب مى‏جوشانند یا دم مى‏کنند به‏طورى که در هر فنجان که خورده مى‏شود 4- 1 گرم حد اکثر از جرم برگ یا گل داشته باشد. دم‏کرده 2 گرم از هریک از هوفاریقون، آویشن، بومادران براى هریک فنجان آب جوش براى رفع‏

معارف گیاهى / ج‏6 / 109 / خواص - کاربرد ..... ص : 109

از برگهاى درختچه به‏لیمو براى معطّر کردن آشامیدنى‏ها و سالاد میوه و ژله‏ها استفاده مى‏شود. جوشانده برگها و گلهاى به‏لیمو را به عنوان تب‏بر، آرام‏بخش، ضد نفخ و ضد اسپاسم و آرام‏کننده اعصاب مى‏خورند. [اشتاین متز]. به‏طور کلى برگها و سرشاخه‏هاى گلدار و ساقه‏هاى جوان و گلهاى گیاه در طب سنتى مستعمل است. از دم‏کرده 5 گرم برگ خشک در دو فنجان آب جوش مانند چاى براى تقویت معده، رفع درد شکم، دل‏پیچه، کاهش نفخ، رفع تپش قلب، تسکین میگرن‏، سرگیجه، رفع صداهاى گوش، رفع خستگى بدن و آرامش اعصاب مى‏خورند. ضماد له کرده برگهاى آن براى التیام زخم مفید است.

معارف گیاهى / ج‏6 / 355 / خواص - کاربرد ..... ص : 353

ضمنا سعد تونیک، مقوى معده [روا] و نرم‏کننده سینه [چونگ‏] است و براى سوءهاضمه، نفخ، بزرگ شدن معده [چونگ یائوچى و گزیانگفو]، تهوع، دیسانترى [هاو]، درد شکم، سرماخوردگى، سرفه [هو] و سردرد مفید است [ایشى دویا]. در چین علاوه بر موارد فوق سعد را در جوشانده‏هاى مختلف به عنوان مدّر و براى معالجه ناراحتى‏هاى کبد، زردى و تب‏بر در مالاریا مصرف مى‏کنند و آن را براى رفع میگرن‏ و سرگیجه نیز بسیار سودمند مى‏دانند و بالاخره داروى مؤثرى براى معالجه روماتیسم است [مى‏نات‏]. از سعد مخلوط با داروهاى دیگر براى معالجه صرع، سکسکه و رفع ترشحات سوزاکى مهبل استفاده مى‏شود زیرا براى تصفیه خون نیز مفید است.

معارف گیاهى / ج‏8 / 1 / جلد هشتم

اثر روغن ماهى در میگرن‏ 178

معارف گیاهى / ج‏8 / 47 / طرز عمل بابونه در بدن ..... ص : 46

بابونه کبیر چون قرنها به عنوان معرق و براى کاهش تب مصرف مى‏شده است و به علت شهرت فراوانى که در کنترل سردرد میگرن‏ و دردهاى آرتروز دارد، دانشمندان قرن بیستم را به این فکر واداشت که عمل بابونه در بدن ممکن است نظیر عمل آسپیرین باشد که آن هم در کاهش ناراحتیهاى فوق کم‏وبیش مؤثر است.

معارف گیاهى / ج‏8 / 48 / طرز عمل بابونه در بدن ..... ص : 46

علاوه بر عمل فوق به نظر مى‏رسد که بابونه کبیر عامل مهار کننده آمینها نیز هست. آمینها موادى هستند که ظاهرا در مرحله اول حمله میگرن‏ زیاد تولید مى‏شوند و برخى غذاها که داراى آمینهاى مشابه هستند به نام غذاهاى محرک شروع میگرن‏ شناخته شده‏اند مانند قهوه، شکلات و برخى غذاهاى سرخ شده.

معارف گیاهى / ج‏8 / 48 / طرز عمل بابونه در بدن ..... ص : 46

در مورد دردهاى میگرن‏ و آرتروز، بابونه آثار مثبتى نشان داده است و در مقایسه با آسپرین که از داروهاى ضد درد معمولى است بابونه کبیر بهتر است زیرا ضمن اینکه درد را کاهش مى‏دهد عوارض جانبى نظیر آسپیرین ندارد. زیرا آسپیرین ممکن است موجب خونریزى در معده شود. و اشخاص مبتلا به اولسر معده و حتى گاستریت نمى‏توانند مصرف کنند. سایر داروهاى شیمیایى ضد درد نیز نه فقط اعتیادآور هستند

معارف گیاهى / ج‏8 / 130 / مقدمه: زنبور عسل ..... ص : 127

ویتامین‏B 3 ، این ویتامین براى خونسازى مفید است و در درمان مسمومیتهاى ناشى از پرخورى، دیابت شیرین، ناراحتى معده و روده، آسم و دردهاى عضلات به کار مى‏رود و ضمنا براى میگرن‏، طنین گوش و کاهش کلسترول نیز مفید است.

معارف گیاهى / ج‏8 / 131 / خواص درمانى پولن زنبور عسل ..... ص : 131

- سردردهاى از نوع میگرن‏ خفیف را کاهش مى‏دهد.

معارف گیاهى / ج‏8 / 172 / عوامل شفابخش موجود در روغنهاى ماهى ..... ص : 171

نتایج بررسیهاى دانشمندان نشان مى‏دهد که چربیهاى داراى اسیدهاى چرب اومگا- 3 نه فقط بدن را در مقابل بیماریهاى قلبى حمایت مى‏کنند بلکه ممکن است براى کاهش دردهاى آرتروزهاى روماتیسمى انواع میگرن‏ و همچنین براى حفظ بدن در مقابل سرطان پستان و حتى احتمالا براى کاهش دادن برخى انواع دیابت نیز مفید باشند.

معارف گیاهى / ج‏8 / 178 / اثر روغن ماهى در میگرن ..... ص : 178

اثر روغن ماهى در میگرن‏

معارف گیاهى / ج‏8 / 178 / اثر روغن ماهى در میگرن ..... ص : 178

دکترHitzemann ، دانشیار علوم روان درمانى دانشگاه ایالتى نیویورک درStony brook نظرش این است که اسکیموها اصولا در فرهنگ زبان خود کلمه‏اى براى سردرد ندارند و قاعدتا تمام خواصى که ماهى براى اسکیموها دارد براى دیگران نیز خواهد داشت. در مورد بیمارانى که از میگرن‏ رنج مى‏برند به نظر مى‏رسد کمبود ماده شیمیایى(EPA) علت ایجاد حالت سردرد شدید باشد. دکترHitzmann معتقد است بدون‏EPA ، ترشح ماده شیمیایى مغزى سروتونین بیش از حد نیاز انجام مى‏شود و این موجب مى‏شود به رگهاى خونى فشار آمده و سردرد ایجاد شود. و چون‏EPA یکى از اسیدهاى چرب اومگا- 3 مى‏باشد که در ماهى و روغن ماهى وجود دارد سؤال این است که آیا با خوردن روغن ماهى یا ماهى، کمبودEPA جبران مى‏شود یا نه؟ یعنى مانع ایجاد سردرد میگرن‏ مى‏شود یا نه؟ براى تحقیق در این مورد دکترHitzemann و همکارانش به 15 نفر بیمار مبتلا به میگرن‏ مکمل اومگا- 3

معارف گیاهى / ج‏8 / 179 / اثر روغن ماهى در میگرن ..... ص : 178

دادند در نتیجه مشاهده شد در مورد 7 نفر از بیماران سردرد کاهش یافت و تعداد دفعات سردرد نیز کمتر شد ولى این نتیجه به قدر کافى موفقیت‏آمیز و خوب نبود زیرا 3 نفر از بیماران هیچ فرقى احساس نکردند و حال 4 نفر آنها کمى هم بدتر شده بود و در حقیقت هریک از آنها عکس العمل متفاوتى در مورد این روش درمانى داشتند بنابراین خیلى زود است که معتقد شویم روغن ماهى در درمان میگرن‏ اثر شفابخش قطعى دارد ولى نظر این محقق پزشک این است اگر روشهاى رسمى معمول پزشکى در درمان میگرن‏ اثر نکرد ارزش دارد که بیمار خوردن روغن ماهى را آزمایش کند.

 

 



دسته ها :
X