اسرار گیاهان دارویى ؛ ص311

 

گیاه تاج ریزى سیاه‏




نام‏هاى دیگر: عنب الثعلب خواب‏آور- تاج‏ریزى- روباه تورک- روباه تربک- رباتربک- رباترک- روباه ترکى- روباه تریک- انگور روباه- انگورک- انگوله- عنب الثعلب- عنب الثعلب مجنّن- وارزه- انگور تورک- سگ انگور- قوش‏اوزمى.

Amourette- Morelle noire- Morel- Black nightshade



مشخصات: گیاهى است از خانواده‏Solanaceae ، علفى و یکساله و کوتاه به بلندى کمتر از نیم متر، برگهاى آن سبز تیره، بیضى‏شکل، کامل، نوک‏تیز و کناره‏هاى برگ داراى دندانه‏هاى درشت با دمبرگ بلند به ساقه متصل است. گلهاى آن سفید است و در طول تابستان ظاهر مى‏شود. میوه آن کروى و در ابعاد و شبیه آلولبالوى کوچک، ابتدا سبزرنگ است ولى پس از رسیدن سیاه مى‏شود. داراى دم کوتاه که در بن میوه به شکل پنج گوشه سبزى شبیه بن بادمجان دیده مى‏شود. این گیاه در اروپا و آسیا در هندوستان و بعضى نقاط آمریکاى شمالى به‏طور خودرو مى‏روید، در ایران؛ در گرگان، بندر گز،- مازندران در بابل، تمیشان، دره هزار، بین على‏آباد و زردبن و ارتفاعات 700 مترى در آمل بین ایستگاه زیراب و شیرگاه، دره چالوس و گیلان، لاهیجان، جنوب هشت‏پر در آذربایجان، در فارس در حسن‏آباد در چهل کیلومترى شیراز و در سیستان دیده مى‏شود. این گیاه داراى نژادهاى مختلف مى‏باشد که در نواحى مختلف روى زمین مى‏روید.

ترکیب شیمیایى: آلکالوئیدهاى سولانین و ساپونین- گلى‏کوزید- سولامارجین- روغنى شامل دى‏هایدروکسى ستئاریک‏اسید و تتراهایدروکسى ستئاریک‏اسید و لینولئیک اسید و اولئیک‏اسید و پالمیتیک‏اسید و استئاریک اسید.

خواص درمانى: آب دم‏کرده آن را بنوشید. براى درمان اسهال خونى مفید است، هجوم خون در یک عضو را پراکنده مى‏کند و از بین مى‏برد، براى التیام زخم گلو و عفونت چرکى نرمه بند دور انگشتها که به نام بیمارى ویتلا شناخته مى‏شود مفید است.

برگ تاج‏ریزى سیاه‏

خواص درمانى:

 1- خشک آن را بکوبید و کمى بخورید، براى تسهیل در تخلیه مزاج مؤثر مى‏باشد.

2- ضماد کوبیده آن براى تسکین سردرد و ورم پرده دماغ نافع است.

3- پنجاه گرم برگ و سرشاخه‏هاى گلدار آن را در یک لیتر آب بجوشانید و ضماد کنید. براى‏

اسرار گیاهان دارویى، ص: 312

تحلیل ورمهاى ظاهرى، ورمها و دردهاى سرطانى، درمان سوختگى از آتش، تاولها و زخم آبله، درمان ضربدیدگى و کوبیدگى اعضاء، تسکین خارش عضو تناسلى زنان، تسکین دردهاى رماتیسمى و دردهاى مفصلى حاد مؤثر مى‏باشد.

4- پانزده گرم خشک آن را با 15 گرم پوست کوکنار در یک لیتر آب جوش یک ساعت دم کنید.

کمپرس دم‏کرده آن و بخور آن براى درمان زکام و نزله و تسکین سردرد مفید است.

5- مالیدن تنطور آن به موضع براى تسکین سردرد و ورم پرده دماغ نافع است.

6- صد گرم از آن را در دویست گرم روغن زیتون یک هفته بخیسانید و هر روز به صورت کمپرس بمالید، سودا را درمان مى‏کند.

ریشه گیاه تاجریزى سیاه‏

خواص درمانى: آب جوشانده آن را کم‏کم به مرور بنوشید. براى نرم کردن سینه مفید مى‏باشد.

میوه تاجریزى سیاه‏

طبیعت آن سرد و خشک است.

ترکیب شیمیایى: روغن- آلکالوئیدهاى سولانین و ساپونین.

خواص درمانى: 1- آن را بخورید. ملّین و مسهل است، مخدّر، خواب‏آور و برطرف‏کننده عطش مفرط مى‏باشد.

2- نوشیدن آب جوشانده آن یا خوردن مقدارى از تازه آن فشارخون را پایین مى‏آورد.

3- تازه آن را له کنید و ضماد نمایید. خارش بدن را تسکین مى‏دهد.

4- کمى از خشک آن را در سر چپق یا پیپ یا سر قلیان بریزید و آتش بزنید و دود آن را پاى دندان نگه دارید. دندان دردى که از گرمى و حرارت باشد ساکت مى‏شود.

5- آن را با عدس به اندازه مساوى بجوشانید و با آب نیمگرم آن قرقره کنید. دیفترى را درمان مى‏کند.

6- آن را بخورید و بر فضیب هم بمالید از احتلام زیاد جلوگیرى مى‏کند.

7- خشک آن را با دانه‏هایش نرم بسایید و بخورید. قى‏آور است، شن کلیه و مثانه و مجارى ادرار

اسرار گیاهان دارویى، ص: 313

را دفع مى‏کند.

8- تازه آن را له کنید و بر ورمهاى گرم‏مزاج بمالید. ورم را تحلیل مى‏برد و اگر بر روى معده بمالید ورم و التهاب معده را برطرف مى‏سازد، اگر روى ورم مقعد مالیده شود بهبودى حاصل مى‏گردد.

گیاه تاجریزى‏پیچ‏

نام‏هاى دیگر: یاسمین برّى- عنب الثعلب- حلوه‏مرّه- سیاه‏تال- پل‏چنار- کک‏مارى- قلمکار- اوزومى- قوش‏اوزومى‏

Morelle douce. amere- Douce. amere- Bitter sweet- Morelle grimpante- Vigne de judee- Woody nightshade.

مشخصات: گیاهى است از خانواده‏Solanaceae ، درختچه‏اى است پیچک‏دار و بالارونده با ساقه‏هاى چوبى. برگهاى آن سبز متناوب و تخم‏مرغى است، هر برگ یک پهنه اصلى بیضى نوک‏تیز دارد که قسمت عمده برگ را تشکیل مى‏دهد و در قسمت کوچک دیگر که در قاعده پهنه اصلى واقع است و در حقیقت این تقسیمات برگ را به سه قسمت یا لوب تقسیم مى‏کند. گلهاى آن به رنگ بنفش در تابستان ظاهر مى‏شوند. میوه آن کوچک تخم‏مرغى به رنگ قرمز براق و آویزان است و تعداد زیادى تخم در داخل آن جاى دارد. در حالت تازه از این گیاه بوى نامطبوعى استشمام مى‏شود. اگر پوست ساقه این درختچه جویده شود ابتدا تلخ‏مزه است و پس از چند لحظه شیرین مى‏شود. این گیاه در اغلب مناطق اروپا، آسیاى میانه، آسیاى صغیر و آفریقاى شمالى در جنگلهاى مرطوب و کنار رودخانه‏ها به‏طور وحشى مى‏روید، در ایران نیز در دامنه‏هاى البرز در کرج، جوستان طالقان، در پل جاجرود و در شمال ایران در گیلان، نوشهر، لاهیجان و در غرب ایران در دامنه‏هاى مرطوب اشتران کوه زروند، همدان، خوانسار و دولت‏آباد و در شمال غرب در آذربایجان و در دیلمان کنار جویبارها و در اطراف تبریز و همچنین در بلوچستان شناسایى شده است.

ترکیب شیمیایى: دولکامارینیک‏اسید- دولکامارتینیک اسید- آلکالوئیدهاى آلفا. سولادولسین و بتا. سولادولسین و گاما. سولادولسین و سولادولسى‏نین و سولانین- یک ماده عامل تلخ به نام دولکامارین- یک گلیکوآلکالوئید شامل یک آگلى‏کون و یک استرئوایزومر از توماتدین.

ساقه‏هاى خشک تاجریزى‏پیچ‏

خواص درمانى: اگر کوبیده آن را از 5/ 0 تا 8 گرم بخورید و یا 2 تا 120 گرم از نیمکوب‏شده آن را در یک لیتر آب بجوشانید تا آب آن به نصف برسد و 8 تا 30 گرم آب آن را بنوشید. (از کمترین‏

اسرار گیاهان دارویى، ص: 314

مقدار شروع کرده و هر روز مقدار آن را افزایش دهید تا به بیشترین مقدار ذکرشده برسد) خواص زیر را خواهد داشت ولى اگر عوارضى نظیر تهوع و سرگیجه شروع شد مصرف را قطع نمایید.

براى درمان رماتیسم مفصلى و بیمارى قلب نافع است، به عنوان ضد اسپاسم در موارد آسم و سیاه سرفه مصرف مى‏شود، مخدر و محلل و مدر است، ترشحات غدد را افزایش مى‏دهد، در موارد التهاب‏هاى شدید پوستى و خنازیر مصرف مى‏شود، خون را تصفیه مى‏کند. در ضمن اگر مبتلا به اسهال یا سرگیجه یا میگرن هستید، دوز دارو باید به نصف برسد.

میوه تاجریزى‏پیچ‏

ترکیب شیمیایى: لیکوپن- آلکالوئید گلیکوزیدى‏سولانین- آلکالوئید سولانیدین.

خواص درمانى: آن را بخورید. مدرّ و معرّق است، براى درمان بیماریهاى پوستى و جرب‏تر و جذام و ناراحتى‏هاى سیفلیسى و رماتیسم مزمن و بزرگ‏شدگى کبد نافع است.[1]

 

 






[1] حاجى شریف، احمد، اسرار گیاهان دارویى، 1جلد، حافظ نوین - تهران، چاپ: چهارم، 1386 ه.ش.


دسته ها :
X