اسرار گیاهان دارویى ؛ ص727


شیرین‏ بیان‏



مشخصات: گیاهى است از تیره فرعى پروانه‏واران و از خانواده‏Leguminosae ، خودرو و علفى که در اکثر نواحى و شهرهاى ایران مى‏روید و در باغ‏ها بر روى بانه‏هاى انگور و کنار دیوارها و دامنه کوه‏ها به وفور یافت مى‏شود. این گیاه دو نوع دارد که از نظر شکل ظاهرى شبیه به هم هستند اما از نظر خواص فیزیولوژزیکى کاملا متفاوت مى‏باشند. ریشه یکى از آنها تلخ‏مزه بوده و تقریبا سمى است و تلخه یا تلخ‏بیان نام دارد و دیگرى که مورد نظر طبى است ریشه‏اى شیرین‏مزه دارد که شیرین‏بیان نامیده مى‏شود. گیاهى است چندساله داراى ساقه هوایى دراز. برگهاى آن مرکب، تعداد برگچه‏هاى آن فرد و اغلب یازده عدد است، برگچه‏ها بیضى‏شکل با کناره صاف و به رنگ سبز غبارى هستند.

گلهاى آن آبى و بنفش و سفید و زرد است. ریشه این گیاه خیلى عمیق در زمین فرومى‏رود و چوبى است و پوست آن قهوه‏اى سیر تا سیاه مى‏باشد و مغز ریشه آن زردرنگ با مزه شیرین است.

اسرار گیاهان دارویى، ص: 728

ریشه- شیرین‏ بیان‏


نام‏هاى دیگر: 

ریشه مجو-  ریشه بویانه -  بیخ مهک -

 بیخ‏مهلک- چوب‏آزار- گیاه شیرین- رگلیس-

 کلیس- کلیسره‏بوه- کلیسربزه-

 راسین‏دورکلیس- میجو- متکى- مژو- 

مجو- مگ- محک- مک- مویانه- بویانه 

سوس- اصل‏سوس- ریشه اصل سوس.

Licorice- Liquorice- Liquorish.


طبیعت آن: گرم و تر است.

ترکیب شیمیایى: ماده گلیسیریزین- یک آنتو کسانتین‏گلى‏کوزید- یک فلاوونوزید- گلیسیرتینیک‏اسید- گلیسیریزیک‏اسید- ایزولیکیریتین- لیکیریتوزید.

خواص درمانى: 1- یک قاشق گرد کوبیده مغز آن را در یک فنجان آب گرم بریزید بعد صاف کنید و آب آن را شب بنوشید، بیخوابى را برطرف مى‏سازد.

2- هفت روز صبح ناشتا آن را پوست بکنید و نیمکوب کنید با تخم شلغم بجوشانید و آبش را بنوشید، یا آن را با برگ توت‏فرنگى به اندازه مساوى بجوشانید و آب آن را بنوشید. آسم یا تنگى‏نفس را درمان مى‏کند.

3- چهل روز هر روز صبح ناشتا در آب جوشانده آن گز علفى را حل کنید بعد صاف کنید و بنوشید، یا چهل روز صبح ناشتا آن را با ریشه انار به اندازه مساوى بجوشانید و آب آن را صاف نموده بنوشید، قارچ داخل معده را برطرف مى‏سازد.

4- نیم کیلو از آن را پس از پوست کندن نیم‏کوب کنید و پنج ساعت در دو لیتر آب بخیسانید بعد بجوشانید، آن‏قدر که آب به نصف برسد بعد آب آن را صاف کنید و 75 گرم گز خونسار در آن حل کنید و مجددا صاف نموده و هر روز صبح ناشتا دو فنجان از آن را

بخورید. زخم معده را درمان مى‏ کند.


اسرار گیاهان دارویى، ص: 729

5- آب دم‏کرده آن را با آب جوشانده سیب‏زمینى مخلوط کنید و بنوشید. سنگ مثانه را برطرف مى‏سازد، حبس البول یا بندآمادگى ادرار را درمان مى‏کند.

6- چهل تا پنجاه گرم از آن را پوست کنده و تکه‏تکه نموده در یک لیتر آب به مدت ده دقیقه بجوشانید بعد دوازده دقیقه هم دم کنید و آب صاف‏کرده آن را هر روز صبح و عصر هر بار یک فنجان بنوشید. درد مثانه را تسکین مى‏دهد، سرفه را تسکین مى‏دهد، گرفتگى صدا را برطرف مى‏سازد، آرام‏بخش اعصاب است، تبهاى کهنه و رطوبتى را قطع مى‏کند، روشن‏کننده چشم و بالا برنده قدرت بینایى مى‏باشد، یبوست معده را برطرف مى‏سازد، از تشنجات معده جلوگیرى مى‏کند و هضم غذا را آسان مى‏سازد، برونشیت و قصب الریه و سیاه‏سرفه را درمان مى‏کند، سردردهاى کهنه را تسکین مى‏دهد.

7- اگر آب جوشانده مغز آن را گرم‏گرم در گلو روزى سه بار قرقره کنید، آنژین را درمان مى‏کند.

8- اگر 200 گرم از آن را پوست بکنید و در یک لیتر آب بیست دقیقه بجوشانید بعد پانزده دقیقه دم کنید و با آب صاف‏کرده آن چشم را بشویید. قرمزى چشم را برطرف مى‏سازد و اگر با آن دهن‏شویه کنید خشکى دهان را برطرف و خونریزى لثه را درمان مى‏کند.

تذکر: توجه داشته باشید، ریشه شیرین‏بیان عمل عضلات نرم را کمى کند و فشارخون را بالا مى‏برد.

عصاره شیرین‏بیان‏

نام‏هاى دیگر: رب سوس- رب اصل‏سوس- رب السوس- قرظ- اقاقیا.

خواص درمانى: 1- خشک آن را مثل غبار نرم بسایید و در چشم بکشید، زردى چشم و لکهاى سفید چشم را برطرف مى‏سازد.

2- آن را بر موضع بمالید، ورم مفاصل که همراه با درد باشد را درمان مى‏کند، کوفتگى و ضربه خوردگى عضو را بهبود مى‏بخشد.

برگ شیرین‏بیان‏

خواص درمانى: 1- آب تازه آن را بگیرید و بر پوست سر ضماد کنید تا حدّى از ریزش مو جلوگیرى مى‏کند.

2- آن را بجوشانید و آب آن را زیربقل یا کنج ران یا پاها یا میان انگشتان و هرکجا که بو مى‏دهد بمالید، بوى بد را از بین مى‏برد.[1]

 

 



[1] حاجى شریف، احمد، اسرار گیاهان دارویى، 1جلد، حافظ نوین - تهران، چاپ: چهارم، 1386 ه.ش.



دسته ها :
X